Σχόλιο σε ένα κείμενο του Νίκου Δήμου

Γιατί μεταναστεύουν σήμερα οι "νέοι μορφωμένοι επαγγελματίες";

Μιχάλης Παπαχατζάκης
Μιχάλης Παπαχατζάκης

Ο Νίκος Δήμου δημοσίευσε στις 25/2/2018 ένα άρθρο στο μπλογκ του με τίτλο «η Αγορά Ιδεών«. Σε αυτό αναφέρει την περίπτωση ενός «Έλληνα συγγραφέα» (είναι ο ίδιος) που είδε τις μελέτες του για τη σημασία της επικοινωνίας στον σύγχρονο κόσμο και-αργότερα σε άλλα έργα- για τις επιδράσεις της φιλοσοφίας του Πύρρωνα από και στον βουδισμό, να γνωρίζουν την ανάπτυξη και την εξέλιξη στο εξωτερικό και όχι στο εσωτερικό. Οι πρώτες, δε, μελέτες του αναπτύχθηκαν περαιτέρω από το γνωστό φιλόσοφο Γιούργκεν Χάμπερμας. Ο Δήμου δεν διαμαρτύρεται ότι οι ξένοι τον έκλεψαν, οι ιδέες άλλωστε κυκλοφορούν και από κάπου ξεκινάνε, αλλά ότι ο ίδιος δεν βρήκε απήχηση στην Ελλάδα για το πρωτότυπο (σύμφωνα με εκείνον) έργο του. Ούτε καν αναγνώριση και όταν άλλοι στο εξωτερικό δημοσίευαν τις σχετικές μελέτες τους.

Για αυτό πολλά μπορεί να πει κανείς, σίγουρα όμως όχι το τελικό του συμπέρασμα, ότι δηλαδή «οι νέοι που μεταναστεύουν δεν το κάνουν μόνο για λόγους οικονομικούς-αλλά επειδή έχουν καταλάβει ότι μόνο στο εξωτερικό θα βρουν αναγνώριση, απήχηση και καταξίωση«. Ίσως λείπει ένα «κάποιοι» μεταξύ του «αλλά» και του «επειδή». Γιατί έτσι όπως δόθηκε είναι ο μικρόκοσμος κάποιου που ανήκει σε αυτήν την κατηγορία: του διανοούμενου που το πνευματικό του έργο δεν γνωρίζει την (πρέπουσα) αναγνώριση στη χώρα που αυτό παρήχθη.

Σύμφωνα με μια έκθεση της Τράπεζας της Ελλάδος  που συνοπτικά δημοσίευσε ηλεκτρονικά και η εφημερίδα Καθημερινή στις 2/7/2016, σχεδόν μισό εκατομμύριο Έλληνες μετανάστευσαν από την αρχή της οικονομικής κρίσης του 2008. Μαζί τους και ένας απροσδιόριστος αριθμός ξένων μεταναστών κατοίκων της Ελλάδας, οι οποίοι σαφώς λογίζονται στο παραγωγικό δυναμικό της χώρας, που αναζήτησαν άλλες χώρες για να φτιάξουν τις ζωές τους. Η σύνδεση μετανάστευσης και φτώχειας-ανεργίας που κάνει η Έκθεση (και όχι «πνευματικής φτώχειας») είναι αναπόφευκτη. Η ανάλυση αναφέρει ποσοτικά χαρακτηριστικά και όχι ποιοτικά («αναγνώριση του έργου») και είναι λογικό. Αν και ασχολείται ειδικά με τους μετανάστες-επιστήμονες, η μετανάστευση από την Ελλάδα σε ως επί το πλείστον περισσότερο αναπτυγμένες χώρες ή σε χώρες σε φάση οικονομικής ανάπτυξης κατηγοριοποιείται πολλαπλώς. Ένα μέρος αποτελεί εργατικό δυναμικό. Υποθέτει εύλογα κανείς ότι η πλειοψηφία αυτού προέρχεται από τους πρώην μετανάστες στην Ελλάδα-όχι μόνο. Ένα άλλο μέρος είναι η κατηγορία που αναφέρει στο άρθρο του ο Δήμου (ας πούμε του επιπέδου πολυ-διδακτορικού επιστήμονα). Το σημαντικότερο-κατά την έκθεση- μέρος είναι αυτό που αφορά τους «νέους μορφωμένους με επαγγελματική εμπειρία». Δηλαδή, αυτούς που θα αποτελέσουν υπαλληλικό προσωπικό ή στην καλύτερη περίπτωση μεσαία στελέχη στο δημόσιο ή ιδιωτικό τομέα ξένων κρατών.

Και οι τρεις κατηγορίες μετανάστευσαν για καλύτερες μισθολογικές και εργασιακές συνθήκες. Πρέπει να αναφερθούν και οι δυο αυτές παράμετροι. Η μνημονιακή πολιτική και γενικά η σκληρή πολιτική λιτότητας που ακολουθείται αδιάκοπα εδώ και πάνω από δέκα χρόνια δεν περιέκοψε μόνο μισθούς, αλλά και δικαιώματα. Και πρώτα και κύρια το δικαίωμα στην εργασία. Και έτσι η Ελλάδα βρίσκεται πλέον στην τέταρτη θέση στην ΕΕ στη «μαζικότητα της μεταναστευτικής εκροής». Οι ξένες επιχειρήσεις ή κράτη (αν μιλάμε για το Δημόσιο) τρίβουν τα χέρια τους: τους έρχεται ειδικευμένο προσωπικό για το οποίο, ακόμα κι αν πληρωθεί με τους μισθούς και τις κρατήσεις του ντόπιου, δεν ξοδεύτηκε φράγκο για τη βασική και επαγγελματική του εκπαίδευση. Μια διαδικασία που στην Ελλάδα της κατ’ όνομα και στρεβλής Δωρεάν Δημόσιας Εκπαίδευσης κοστίζει δεκάδες χιλιάδες ευρώ σε μια οικογένεια. Υπάρχει ένας όρος για αυτό: το Brain Drain, δηλαδή η «αφαίμαξη εγκεφάλων», και μια πολύ ιδιαίτερη πτυχή είναι αυτό που αναφέρει ο Δήμου. Δεν το εντάσσει όμως σε κάτι ευρύτερο ή δεν προσπαθεί να το εξηγήσει. Και έτσι υποννοείται κλασικά η κακομοιριά, η σαχλαμάρα μας, η χωριατίλα μας, τα κλισέ που ακούγονται ευρέως. Θα πρέπει να ειπωθεί ότι έτσι λειτουργεί όχι ο πολιτιστικός ιμπεριαλισμός ειδικά (άλλος όρος), αλλά ο ιμπεριαλισμός γενικά. Το πολύπλοκο οικονομικό, πολιτικό και πολιτιστικό σύστημα-μηχανισμός που αφαιμάζει όχι μόνο πρώτες ύλες και αγαθά από τις εξαρτημένες χώρες, αλλά και ανθρώπους, μεταξύ των οποίων κι αυτούς που ψάχνουν την καταξίωση και αναγνώριση, εκείνες που δεν μπορούν να βρουν στη χώρα τους. Στις χώρες που αναπτύσσονται στρεβλά στην οικονομία και κατά προέκταση στο εποικοδόμημα, δηλαδή στην εκπαίδευση και στον πολιτισμό. Και τα ανταλλάσσει (και στον τομέα της κουλτούρας) με υποπροϊόντα ευρείας κατανάλωσης και ορισμένα καλύτερα,  αλλά για λιγότερους . Όλο αυτό το πλέγμα που διαμορφώνει τη συνείδηση που εννοεί ο Δήμου.

Comments

  1. Oraia ta lete re    

    > σχεδόν μισό εκατομμύριο Έλληνες μετανάστευσαν από την αρχή της οικονομικής κρίσης του 2008.

    και χωρίς να πέσει ούτε τουφεκιά, ε;
    Αυτό να το θυμόσαστε την επόμενη φορά κάποιος θα σας γκρινιάξει για όσους εισέρχονται παράνομα στην χώρα μας από εμπόλεμες ζώνες και τους αποκαλούνε ευθαρσώς και «προδότες της πατρίδας τους» γιατί δεν καθίσανε τάχα μου να πολεμήσουν.

    Ιδίως όταν αυτά τα λένε άτομα που έχουν στείλει τα παιδιά τους και για σπουδές αλλά και για εργασία στο εξωτερικό, το γέλιο πέφτει άφθονο. 🙂

    > Και οι τρεις κατηγορίες μετανάστευσαν για καλύτερες μισθολογικές και εργασιακές συνθήκες. Πρέπει να αναφερθούν και οι δυο αυτές παράμετροι.

    Ναι, αλλά και η παράμετρος που αναφέρει ο Δήμου έχει τεράστια σημασία.
    Όταν φεύγει κόσμος από την Ελλάδα, είτε πάει να δουλέψει σε ερευνητικά κέντρα, είτε σε τηλεφωνικά κέντρα βρίσκει κάτι που εδώ είναι πιο σπάνιο και από κεραυνό εν αιθρία: ΑΞΙΟΚΡΑΤΙΑ !

    Έξω, άμα κάνεις καλά την δουλειά σου υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να πάρεις προαγωγή, να αναγνωριστεί ο κόπος σου, να πας λίγο παραπάνω, ρε αδερφέ, είτε η δουλειά σου θέλει επιστημονική κατάρτιση είτε όχι.

    Εδω; Θέλετε όντως να μιλήσουμε για εδώ; Που δεν έχει τόση σημασία πόσο ικανός είσαι, αλλά πόσα τηλέφωνα έχεις στην ατζέντα σου;

    Ναί, σίγουρα, όλοι φεύγουνε για ένα καλύτερο αύριο και έναν καλύτερο μισθό και μια καλύτερη ποιότητα ζωής. Αλλά στον δρόμο βρίσκουνε και την αξιοκρατία. Και όταν δεις επιτέλους το καλύτερο, φαίνεται πόσο χειρότερη ήταν η προηγούμενη κατάσταση.

  2. Μιχάλης Παπαχατζάκης

    Μιχάλης Παπαχατζάκης    

    Ναι, έχει τη σημασία του, δεν το αρνούμαι στο παραπάνω άρθρο και μάλιστα εσείς το διατυπώσατε και καλύτερα. Πάντως δεν βρίσκουν όλοι την αξιοκρατία που φαντάζονται. Πολλοί απλά ξεζουμίζονται σε εντατική εργασία και επιστρέφουν κατάκοποι μετά από λίγα χρόνια. Γενικά η ιδιαίτερη κατηγορία που αναλύει ο Δήμου είναι αρκετά μειοψηφική, αλλά και αυτή που απολαμβάνει των περισσότερων αφιερωμάτων.
    Υ.Γ. Δεν αναφέρεστε πιστεύω σε μένα με την φράση που ξεκινάει «αυτό να το θυμόσαστε…». Δεν αναφέρει άλλωστε κάτι σχετικό το άρθρο.
    Μ.Π.

  3. Oraia ta lete re    

    > Δεν αναφέρεστε πιστεύω σε μένα με την φράση που ξεκινάει «αυτό να το θυμόσαστε…». Δεν αναφέρει άλλωστε κάτι σχετικό το άρθρο.

    όχι, το αναφέρω γενικότερα σε όποιον αναγνώστη της εφημερίδας πιθανώς διαβάζει τα σχόλια. Βλέποντας την διατύπωσή μου όντως μπορεί να υπάρχει παρεξήγηση, οπότε σας ζητώ συγνώμη για την άστοχη διατύπωσή μου και σας ευχαριστώ που το επισημάνατε και μου δώσατε την ευκαιρία να το διευκρινίσω 🙂

    > Πάντως δεν βρίσκουν όλοι την αξιοκρατία που φαντάζονται. Πολλοί απλά ξεζουμίζονται σε εντατική εργασία και επιστρέφουν κατάκοποι μετά από λίγα χρόνια.

    Συμβαίνει και αυτό. Παντού υπάρχουν άνθρωποι που θα εκμεταλλευτούν τους εργαζόμενούς τους. Επι τη ευκαιρία να σημειώσω πως στο εξωτερικό η αξιοκρατία δεν εφαρμόζεται επειδή τάχα μου είναι καλύτεροι άνθρωποι. Προς Θεού. Απλά εκεί ο ιδιωτικός τομέας δεν είναι τόσο γατζωμένος στο κράτος ή τις επιδοτήσεις. Άρα το φυσικό επακόλουθο είναι πως όταν πρέπει να είσαι ανταγωνιστικός για να επιπλεύσεις σαν εταιρία, αναγκαστικά πρέπει να επιβραβεύσεις και να διοικήσεις πιο σωστά τους εργαζόμενούς σου.

    «Γαλέρες» βέβαια υπάρχουν παντού αλλά είναι ένα επιχειρηματικό πλάνο που στο εξωτερικό δεν επιπλέει πάντα. Επι παραδείγματι, ένα τηλεφωνικό κέντρο στο εξωτερικό που εργάστηκε συντοπίτης μου ήτανε απαράδεκτο και για αυτό άλλαζε τους εργαζομένους σαν τα πουκάμισα γιατί παραιτούντουσαν συνέχεια και χρησιμοποιούσαν την προϋπηρεσία τους για να βρουν εργασία σε παρόμοιες αλλά καλύτερες εταιρίες. Το προσωπικό μοιραία ήταν όλο και λιγότερα ειδικευμένο και η υπηρεσία που παρέχουν στους πελάτες τους είναι όλο και χειρότερη και ήδη η εταιρία έχει κακή φήμη. Νομίζετε θα αντέξουνε πολλά χρόνια έτσι μέχρι να αρχίσουν να χάνουν contractors? Όταν οι ανταγωνιστές σου προσελκύουν τους καλούς εργαζομένους και εσύ μένεις να κάνεις rotation με rookies κάθε τρίμηνο για να σου βγει η δουλειά και τα έξοδα, ε, δεν χρειάζεται να είσαι οικονομολόγος για να δεις οτι η ημερομηνία λήξης πλησιάζει.

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.