Ρεξ Τιλερσον, ποιος είναι ο ΥΠΕΞ των ΗΠΑ και το ενεργειακό παιχνίδι στην Μεσόγειο

Γιάννης Ζωγραφάκης
Γιάννης Ζωγραφάκης

Την ώρα που το Ιταλικό γεωτρύπανο της ΕΝΙ μένει εγκλωβισμένο από την Τούρκικη NAVTEX μέχρι της 22 του μηνός, χωρίς κανείς να μπορεί να πει τι θα συμβεί παρακάτω, η Τουρκία αλλά και το ψευδοκράτος μιλάνε για συνδιαχείριση των κοιτασμάτων στα οικόπεδα της Κύπρου.

Η συνάντηση του Τίλερσον με τον Ερντογάν άφησε περισσότερα ερωτηματικά παρά έδωσε απαντήσεις στο τι πρόκειται να γίνει όμως παρ’όλα αυτά η κατάσταση που υπάρχει δεν δείχνει να καταλαγιάζει.

Γιατί όμως εδώ και καιρό λέω ότι με ενδιέφερε τόσο η επίσκεψη του Αμερικανού ΥΠ. ΕΞ. στην Τουρκία; Ναι είναι ένα ένστικτό αν θέλετε, όμως εκτός από αυτό είναι και πολλά άλλα.

Ο επίσημος σκοπός της επίσκεψης του Τίλερσον στην Τουρκία ήταν να δει τι θα γίνει με το θέμα των Κούρδων, οι οποίοι αυτή την στιγμή είναι η κοντινότεροι σύμμαχοι των Αμερικανών στον πόλεμο κατά του ΙΣΙΣ και να σταματήσει την Τούρκικη επιχείρηση κλάδος ελαίας η οποία χτυπάει τους Κούρδους και αποδυναμώνει την αντίσταση τους στον πόλεμο με τους Τζιχαντιστές.

Όμως αυτή η επίσημη εκδοχή δεν καλύπτει όλο το εύρος των όσων μπορεί να μετέφερε για να συζητηθούν στην ημερήσια διάταξη με τον Τούρκο πρόεδρο.

Ας μην ξεχνάμε ότι δεν υπήρχε ούτε γραμματέας, ούτε μεταφραστής στην συνάντηση και τον ρόλο του μεταφραστή τον έκανε ο ΥΠ. ΕΞ. της Τουρκίας παρακάμπτοντας όλα τα πρωτόκολλα για μια τέτοια επίσκεψη.

Το θέμα του Αφριν δεν είναι καθόλου άσχετο με τον ενεργειακό αγωγό ο οποίος παρακάμπτει την Τουρκία, και το ενεργειακό θέμα δεν είναι καθόλου άσχετο με την Ρωσία, ούτε και με τις έρευνες στα οικόπεδα της Κύπρου και ο Ρεξ Τίλερσον δεν είναι καθόλου άσχετος άνθρωπος με το ενεργειακό θέμα, εφόσον επί σειρά ετών διετέλεσε γενικός διευθυντής και πρόεδρος της Exxon μια καριέρα που σταμάτησε για να μπει στην πολιτική σκηνή μόλις το 2017.

Ποιος λοιπόν είναι ο Ρεξ Τίλερσον; Γεννημένος στις 23 Μαρτίου του 1952 σπούδασε ως πολιτικός μηχανικός και πεήρε το πτυχίο του από το πανεπιστήμιο του Austin στο Τέξας. Το 1989 έγινε γενικός διευθυντής της Exxon USA central production division και το 1995 έγινε πρόεδρος της Exxon Yemen Inc και της Esso Exploration and Production Khorat Inc.

Όμως η Ρωσία και οι ΗΠΑ, όπως φαίνεται και από την ύπαρξη στην Αμερικάνικη πολιτική σκηνή του Τίλερσον και μάλιστα σε ένα υπουργείο το οποίο δεν έχει άμεση σχέση με την ενέργεια αλλά περισσότερο με την διπλωματία, έχουν κοινά ενεργειακά συμφέροντα.

Το 2006 ο Τίλερσον εξελέγη πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της Exxon, της έκτης μεγαλύτερης εταιρίας στον χώρο της ενέργειας σε αριθμό εσόδων παγκοσμίως, την οποία θέση και άφησε στις 1 Ιανουαρίου του 2017 όπου και ανέλαβε την θέση που έχει στην κυβέρνηση Τραμπ.

Είναι εδώ και πολλά χρόνια χορηγός στις προεκλογικές καμπάνιες των Ρεπουμπλικάνων, εκτός της τελευταίας του Ντόναλτ Τραμπ, πιθανώς για να μην υπάρξει συσχέτιση μεταξύ της χορηγίας και της θέσης που κατέχει αυτή την στιγμή.

Ο Τίλερσον το 2014 αντιτέθηκε στις κυρώσεις που είχαν κάνει οι ΗΠΑ στην Ρωσία και είναι ο άνθρωπος που έκανε συμφωνία για χάρη της Exxon με την Ρωσία και ο αρχιτέκτονας της ενεργειακής κοινοπραξίας μεταξύ ΗΠΑ – Ρωσίας με την ίδρυση της Exxon Neftegas.

Αν λοιπόν βάλουμε και αυτό το κομμάτι του παζλ πάνω στο ταμπλό που υπάρχει, ίσως αρχίζει να φαίνεται η εικόνα που υπάρχει πίσω από τις εξελίξεις.

Ο Ερντογάν με την στάση του δηλώνει ότι πλέον δεν χρειάζεται τους Αμερικάνους και δεν ενδιαφέρεται τόσο αν θα παραμείνει στο ΝΑΤΟ και η πιο πιθανή σκέψη είναι ότι από πίσω του έχει την κάλυψη της Ρωσίας.

Όμως η Ρωσία και οι ΗΠΑ, όπως φαίνεται και από την ύπαρξη στην Αμερικάνικη πολιτική σκηνή του Τίλερσον, και μάλιστα σε ένα υπουργείο το οποίο δεν έχει άμεση σχέση με την ενέργεια αλλά περισσότερο με την διπλωματία, έχουν κοινά ενεργειακά συμφέροντα.

Τι μπορεί να σημαίνει αυτό; Σημαίνει ότι και οι δύο υπερδυνάμεις αυτή την στιγμή κοιτάνε από κοινού, άσχετα αν αυτό φαίνεται προς τα έξω, να ξεκαθαρίσουν το γεωστρατηγικό τοπίο στην περιοχή, ούτως ώστε να έχουν ανενόχλητη πρόσβαση στους πόρους αλλά και στην μεταφορά της ενέργειας. Και φυσικά, όταν το πετύχουν αυτό, θα έχουν και τον απόλυτο ενεργειακό έλεγχο όχι μόνο της Μέσης Ανατολής αλλά και όλης της Ευρώπης.

Ο στόχος είναι μεγαλεπήβολος και όπως φαίνεται κατορθωτός και αυτή την στιγμή δεν φαίνεται να υπάρχει κάποιο ιδιαίτερο πρόσκομμα σε αυτά τα σχέδια.

Πρέπει να γίνει κατανοητό ότι τα συμφέροντα της Τουρκίας αλλά και τις Ελλάδας δεν ενδιαφέρουν ιδιαίτερα τα σχέδια Ρωσίας – ΗΠΑ και αν επωφεληθεί κάποιος από τις δύο πλευρές, Ελλάδας – Τουρκίας θα είναι επειδή απλά δεν δημιουργεί εμπόδια ή επειδή συμφέρει τις δύο υπερδυνάμεις.

Η Κύπρος ήδη έχει δώσει στην Exxon το οικόπεδο 10, το οποίο θεωρείται φιλέτο και ίσως τα εμπόδια που δημιουργεί η Τουρκία στην ΕΝΙ αυτή την στιγμή για τις έρευνες στο οικόπεδο 3 βοηθούν την Exxon να αναλάβει και τα οικόπεδα της ΕΝΙ εφόσον αυτή παραιτηθεί από τα δικαιώματα της στα οικόπεδα 2,3,8,9 τα οποία έχει αναλάβει.

Οι ΗΠΑ δεν είναι Ιταλία και φυσικά μπορεί την Ιταλική επένδυση να προσπαθούν οι Ιταλοί να την διαφυλάξουν αλλά και στα πλαίσια της Ε.Ε. και στα πλαίσια του ΝΑΤΟ δεν θα προβούν σε θερμή αντιπαράθεση με την Τουρκία. Έτσι ή αλλιώς έχει φανεί προ πολλού ότι η ΕΕ δεν διαφυλάσσει τα δικαιώματα των κρατών μελών της και πάντα κρατάει μια στάση μάλλον ουδέτερη.

Αυτό φυσικά δεν θα συμβεί εάν οι ΗΠΑ αναλάβουν την προστασία της Αμερικάνικης επένδυσης, και αν αυτή η επένδυση έχει να κάνει και με την Ρωσία, τότε ούτε το ΝΑΤΟ μπορεί να διευθετήσει τις όποιες διαφορές με την Ρωσία εφόσον η Ρωσία δεν ανήκει σε αυτό.

Με άλλα λόγια η κατάσταση που υπάρχει αυτή την στιγμή στα Κυπριακά οικόπεδα, ίσως συμφέρει τις ΗΠΑ, την οποία κατάσταση θα λύσουν μετά τις 22 του μηνός που θα φανεί αν η Τουρκία θέσει καινούργιο NAVTEX για την περιοχή, κάτι που θα κάνει την ΕΝΙ μάλλον να αποχωρήσει.

Από ένστικτο πάντως περισσότερο, μπορώ να πω ότι η Ελλάδα έχει τον τρόπο να επωφεληθεί από αυτή την κατάσταση εφόσον παίξει σωστά τα χαρτιά της.

Άλλωστε ας μην ξεχνάμε ότι η Ελληνική κυβέρνηση ήδη έχει υπογράψει συμφωνία με τον Αμερικάνικο Κολοσσό για έρευνες και εκμετάλλευση των υδρογονανθράκων στο Ιόνιο αλλά και στην Κρήτη.

Σε μια άλλη εποχή που δεν θα υπήρχε οικονομική κρίση, θα ήταν αδύνατον να σκεφτούμε ότι τα κοιτάσματα θα τα διαχειριστούν ξένες εταιρίες, όμως σήμερα με μια Ελλάδα στα όρια της οικονομικής εξαθλίωσης, ένα τέτοιο σενάριο, φαντάζει σαν μια κάποια λύση.