Οι απαρχές του κακού

της Τριανταφυλλιάς Ηλιοπούλου

Τριανταφυλλιά Ηλιοπούλου
Τριανταφυλλιά Ηλιοπούλου

Απαίσιο  πράγμα η κακία, έτσι; Ή μήπως δεν είναι ακριβώς ; Μήπως η κακία δεν είναι παρά ακόμα ένα ένστικτο επιβίωσης, όπως το να σκοτώσεις για να φας ή να επιτεθείς για να προστατέψεις τον εαυτό σου και το οικείο περιβάλλον σου;

Για αρχή, όπως όλα τα ζεύγη αντιθέτων, κακία δεν νοείται χωρίς τη σύγκρισή της με την καλοσύνη. Και τα δύο, παρεπιπτόντως, είναι ανθρώπινα κατασκευάσματα. Η φύση δεν είναι ούτε κακή, ούτε καλή, είναι απλά η φύση. Αν καλοσύνη είναι η αντιμετώπιση του περιβάλλοντος με αγάπη, με ένα μόνιμα θετικό, ανεκτικό, καλοπροαίρετο πρόσημο, κακία είναι η αντιμετώπιση του περίγυρου με μίσος, καχυποψία, καταστροφικότητα και αρνητισμό. Αυθόρμητα ταυτίζουμε την κακία με τον δυνατότερο και την καλοσύνη με τον πιο αδύναμο, αν και ισχύει επί το πλείστον το ανάποδο.  Αυτός που φέρεται με κακία σε  άλλους -κατ εμέ-, δίνει έναν εμμονικό αγώνα να προστατέψει τον εαυτό του από τους γύρω του, που θεωρεί δυνάμει εχθρούς. Οι «άλλοι» είναι πάντοτε εχθροί, οι οποίοι επιβουλεύονται με τις σκέψεις και τις πράξεις τους την ασφάλειά του.

Ωστόσο η κακία, όσο κι αν είναι καθοριστική για το χαρακτήρα ενός ατόμου, συνήθως εστιάζεται απέναντι σε ένα συγκεκριμένο είδος συμπεριφοράς ή μια συγκεκριμένη ομάδα με κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και όχι απέναντι στα πάντα και στους πάντες. – Όταν φτάσει στο σημείο να είναι καθολική μιλάμε πλέον για ψυχική διαταραχή, όπως ισχύει και για το απολύτως αντίθετο, δηλαδή το να σου αρέσουν όλα, να συμφωνείς με όλα και να τους αγαπάς όλους.

Κάπου ανάμεσα στα δύο αυτά άκρα, βρίσκεται η ανεκτή για την κοινωνία συμπεριφορά. Οι διακυμάνσεις φυσικά είναι μεγάλες και από διαφορετικούς ανθρώπους μετρώνται διαφορετικά. Ωστόσο, οι περισσότεροι  πιστεύω έχουμε συναντήσει στη ζωή μας κάποιον  αηδιαστικά κακό άνθρωπο, φαρμακωμένο από το ίδιο του το δηλητήριο. Όπως και κάποιον ανατριχιαστικά καλό, που μονίμως ζει στον ιδανικό, αυτολυτρωτικό κόσμο του.

Δεν ξέρω για σας, εγώ πάντως ναι. Το μεγάλο αστείο είναι όταν αυτοί οι δύο, είναι το ίδιο πρόσωπο…

 

 

Comments

  1. Oraia ta lete re    

    > Αυθόρμητα ταυτίζουμε την κακία με τον δυνατότερο και την καλοσύνη με τον πιο αδύναμο, αν και ισχύει επί το πλείστον το ανάποδο.

    Αν δεν το έχετε κάνει ήδη, θα σας πρότεινα να διαβάσετε την «Πολιτεία» του Πλάτωνα μιας και ένα μεγάλο τμήμα του βιβλίου πραγματεύεται ακριβώς αυτό το αρκετά πολύπλοκο θέμα. Θα το βρείτε πολύ ενδιαφέρον.

    > Ωστόσο η κακία, όσο κι αν είναι καθοριστική για το χαρακτήρα ενός ατόμου, συνήθως εστιάζεται απέναντι σε ένα συγκεκριμένο είδος συμπεριφοράς ή μια συγκεκριμένη ομάδα με κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά και όχι απέναντι στα πάντα και στους πάντες.

    όχι και τόσο. Η «κακία» είναι ατομικό χαρακτηριστικό, άρα, εξ ορισμού πηγάζει από το άτομο το οποίο την νοιώθει και τον ακολουθεί παντού, θέλει δε θέλει.
    Έτσι όπως το θέτετε είναι σαν η κακία να αποτελεί προβολή εξωγενών παραγόντων η οποία προκαλείται σε αυτόν που την νοιώθει, πετώντας πρακτικά το φταίξιμο στον περίγυρο του «κακού», αντί για τον ίδιο.

  2. Τριανταφυλλιά Ηλιοπούλου

    Τριανταφυλλιά Ηλιοπούλου    

    «…θα σας πρότεινα να διαβάσετε την «Πολιτεία» του Πλάτωνα μιας και ένα μεγάλο τμήμα του βιβλίου πραγματεύεται ακριβώς αυτό το αρκετά πολύπλοκο θέμα. Θα το βρείτε πολύ ενδιαφέρον.»
    Ευχαριστώ για την πρόταση. Είναι αλήθεια πως έχω διαβάσει αποσπασματικά και πριν πολλά χρόνια αυτό το έργο. Ωστόσο το να εκφέρουμε μια προσωπική, αυθόρμητη άποψη πιστεύω πως δεν απαιτεί να έχουμε διαβάσει από πριν τη σχετική βιβλιογραφία. Μια άποψη δεν είναι επιστημονικό δοκίμιο,είναι απλά κάποιες ιδέες που χωρίς να θέλουν να διδάξουν ή να γίνουν αποδεκτές, θέλουν απλά να εκφρασθούν.
    «…Η «κακία» είναι ατομικό χαρακτηριστικό, άρα, εξ ορισμού πηγάζει από το άτομο το οποίο την νοιώθει και τον ακολουθεί παντού, θέλει δε θέλει.»
    Διαφωνώ σε αυτό. Αυτό που ονομάζουμε κακία πιστεύω πως είναι εν μέρη ένστικτο- σε αυτό το μέρος της δηλαδή ατομικό και ταυτόχρονα πανανθρώπινο χαρακτηριστικό- και εν μέρη συμπεριφορά, οπότε διδάσκεται από εξωτερικούς παράγοντες. Αν η έμφυτη «κακία» βρει ανταπόδοση, θα ενισχυθεί, αλλιώς θα αποδυναμωθεί και θα ελεγχθεί. Η φράση «οὐ γὰρ ἑκὼν ἁμαρτάνει», από την Πολιτεία του Πλάτωνα αν δεν απατώμαι, μπορεί να ερμηνευτεί ως «κανείς δεν είναι κακός με τη θέλησή του». Όχι πως θα κατηγορήσω τον περίγυρο για τη κακία, αλλά σαφώς οι εμπειρίες και οι καταστάσεις της ζωής μας βοηθάνε στην άμβλυνση ή όξυνσή της.

    1. Oraia ta lete re    

      > Ωστόσο το να εκφέρουμε μια προσωπική, αυθόρμητη άποψη πιστεύω πως δεν απαιτεί να έχουμε διαβάσει από πριν τη σχετική βιβλιογραφία.

      Προφανώς. Αλλά αν βλέπεις κάποιον να τον απασχολεί ένα θέμα, νομίζω πως είναι χρήσιμο να του προτείνεις ένα ενδιαφέρον ανάγνωσμα επι του ιδίου θέματος. Αυθεντία σε αυτά τα πράγματα δεν υπάρχει, αλλά όσο περισσότερες απόψεις ακούς/διαβάζεις, τόσο πιο σφαιρικά μπορείς να δεις ένα ζήτημα.

      > Αυτό που ονομάζουμε κακία πιστεύω πως είναι εν μέρη ένστικτο και εν μέρη συμπεριφορά, οπότε διδάσκεται από εξωτερικούς παράγοντες.

      Με αυτή τη διαφορετικά διατύπωση δεν θα διαφωνήσω. 🙂

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.