Μνημειώδης αναισθησία

Νίκος Α. Παπαδάκης
Νίκος Α. Παπαδάκης

Κάποιες φορές, όταν δεν περπατώ βιαστικός στην ιστορική μας πόλη, σηκώνω το κεφάλι μου και παρατηρώ τα μνημεία της. Μετά, συνήθως, το κατεβάζω πάλι, όχι όμως από βιασύνη, αλλά από ντροπή. Ο λόγος είναι η κατάσταση των μνημείων «μας». Δεν είμαι σίγουρος για την τελευταία λέξη. Μάλλον ντρέπομαι για την μνημειώδη αναισθησία μας, την αναισθησία μας σχετικά με τα μνημεία.

Περπατώντας χθες στο Ηράκλειο, βγαίνοντας από την Πύλη Ιησού, την Καινούρια Πόρτα, κοντά στη στάση του λεωφορείου προς τα κηποθέατρα Καζαντζάκη και Χατζηδάκι, σήκωσα το κεφάλι, είχα αυτή τη φαεινή ιδέα. Ήξερα από παλιά ότι εκεί υπήρχαν βενετικά οικόσημα, αυτών που «έφτιαξαν» τα τείχη, των ανώτερων αξιωματούχων της Βενετίας που επέβλεπαν σε αυτά. Φυσικά την χειρωνακτική εργασία την επωμίστηκαν οι στρατολογημένοι στις απεχθείς αγγαρείες Κρήτες χωρικοί, οι γηγενείς. Τα οικόσημα είναι η υπογραφή του εξουσιαστή απλά. Το σήμα της κυριαρχίας του. Περιέργως ο Τούρκος τα σεβάστηκε. Όμως, όπως συνειδητοποίησα έκπληκτος, ο νεοέλληνας όχι. Είναι η εικόνα που βλέπετε: μια ελεεινή εικόνα με τα 5 οικόσημα των Βενετών πετσοκομμένα για να περάσει από μέσα τους το καλώδιο του ηλεκτρικού ρεύματος. Αλλιώς δεν θα έδινε ρεύμα;

Θα μου πείτε «αυτό είναι εκεί μια δεκαετία και βάλε, τώρα το θυμήθηκες καημένε και γκρινιάζεις;». Αυτή την τομή στην ιστορία δεν την θυμόμουν είναι αλήθεια. Το είχα δει παιδί, μετά το απώθησα στη μνήμη μου και το ξαναβρήκα μπροστά μου. Ως παιδί το απώθησα, ως ενήλικας δεν μπορώ. Είμαστε πολίτες υπεύθυνοι πια, έτσι θεωρώ, και οφείλουμε να «γκρινιάζουμε» για τα κακώς κείμενα, παρά να χαϊδεύουμε αυτιά και να κάνουμε τα στραβά μάτια, ίσως και με κάποια δόση βυζαντινο-μουσουλμανικής διπλωματίας. Είναι ζήτημα αυτοσεβασμού και ηθικής.

Μπορούμε όλα αυτά να τα επουλώσουμε ακόμα. Δεν είναι χαμένος κόπος ο εξωραϊσμός της πόλης μας, μιας κατά τεκμήριο άσχημης πόλης.

Συζητώντας με δύο φίλους, ένα ζευγάρι που έχει μεγάλες αγωνίες και προβληματισμούς για την πόλη μας, η κουβέντα έφτασε στο συνηθισμένο πια συμπέρασμα ότι αυτήν την πόλη δεν την αγαπάμε. Δεν την φροντίζουμε, δεν την καλλωπίζουμε, δεν της δείχνουμε σεβασμό. Κάνουμε τις δουλειές μας σε αυτήν, πίνουμε το καφεδάκι μας και τρώμε στα εστιατόρια και τις ταβέρνες της και μετά πετάμε τα σκουπίδια μας με περιφρόνηση στο δρόμο, όντας στην πορεία μας για άλλα μέρη, που προτιμάμε περισσότερο για να ζήσουμε και να δράσουμε. Εδώ, στο Ηράκλειο, απλά βγάζουμε χρήματα. Αν απέναντι μας είναι ένας γκρίζος τοίχος δεν μας ενοχλεί, ώστε να τον βάψουμε, να βάλουμε ένα λουλούδι, να γίνει πιο όμορφη η ζωή μας. Πόλη εμπόρων και υλιστών. Η αισθαντικότητα και η αισθητική μας πάσχουν.

Αυτά σε ό,τι αφορά στον απλό πολίτη. Όμως οι «άρχοντες» μας; Είναι ενήμεροι και δεν δρουν, δεν είναι ενήμεροι και δεν δρουν; Πιστεύω ότι δεν είναι ενήμεροι, ελπίζοντας ότι θα φτάσει στα αυτιά τους, από αυτή την ατραπό έστω, η άθλια εικόνα. Η δημοτική αρχή δίνει την εντύπωση ότι ακούει πια τους πολίτες και αφουγκράζεται τους προβληματισμούς τους.

Εκεί θα συμβάλλουν και οι αρμόδιες υπηρεσίες; Οι υπηρεσίες συντήρησης των τειχών για παράδειγμα; Ναι, δεν είναι μνημείο της Ουνέσκο όπως η Κνωσός, αλλά η περίβολος των τειχών, το μεγαλύτερο οχυρωματικό έργο του 17ου αιώνα – εφόσον η Βιέννη κατέστρεψε τα τείχη της, πράγμα που αποφύγαμε στο παραπέντε εδώ – δεν χρήζει προσοχής; Θα τα αφήνουμε στο έλεος του κάθε οπαδού που αγαπά την ομάδα του, αλλά όχι το κόσμημα της πόλης του αυτό; Πού οι αρμόδιοι, πού οι ευθύνες; Δεν ξέρω, ειλικρινά, διαφωτίστε με!

Ελπίζω τουλάχιστον τα οικόσημα στην κορτίνα των Συμβούλων (Cortina dei consiglieri) στη σκάλα που οδηγεί από το Μέγαρον στην οδό Μποφώρ, στα δεξιά της σκάλας, όπως ανεβαίνουμε, να έχουν σωθεί από τους βάρβαρους, γιατί και αυτά τα σεβάστηκαν οι Τούρκοι. Αν δεν τα έχουν εντοπίσει όχι οι Τούρκοι, αλλά οι χειρότεροι τους, έχουμε ελπίδες. Και δεν είναι μόνο αυτά. Ο καθένας και η καθεμία έχουν ανάλογες εικόνες. Μπορούμε όλα αυτά να τα επουλώσουμε ακόμα. Δεν είναι χαμένος κόπος ο εξωραϊσμός της πόλης μας, μιας κατά τεκμήριο άσχημης πόλης. Ναι, την αγαπάμε…Την αγαπάμε; «Αγάπα με, αν τολμάς!» όπως έλεγε η γαλλική εκείνη ταινία. Η αγάπη θέλει αποδείξεις και άλλα αληθινά.

Γράφοντας αυτό το άρθρο διαμαρτυρίας, ή μαρτυρίας απλά, μου ήρθε στο μυαλό η παλιά απεικόνιση της πόλης, της Κάντια, ως μιας όμορφης καλοντυμένης γυναίκας με ένα σπαθί στο δεξί χέρι και με το ομοίωμα του Αγίου Μάρκου στο αριστερό. Όμως, σήμερα, την ένιωσα σαν μια γερασμένη μορφή, βρώμικη, ρυπαρή, με σκισμένα ρούχα, που με κοίταξε δακρυσμένη και μου είπε: «Παιδί μου, τί τους έχω κάνει; Γιατί με βαράνε, με βρίζουν και μου σκίζουν τα ρούχα όλοι; Ακόμα και τα παιδιά μου; Εγώ όλους τους αγαπώ και τους ζω και τους φροντίζω»

Έβαλα πάλι το κεφάλι κάτω από ντροπή και ψέλλισα «δε φταις εσύ». «Πες τα εσύ, μπορεί εσένα κάποιος να σε ακούσει» μου είπε και χάθηκε, όπως η Ευρυδίκη στο βλέμμα του Ορφέα.

Η μνημειώδης αναισθησία μας είναι μεγάλο βάρος, και το κριτήριο για το αν τη διαθέτουμε ή όχι είναι η φωνή μας, ή η σιωπή μας.

 

* Ο Νίκος Παπαδάκης είναι πτυχιούχος του τμήματος Ιστορίας – Αρχαιολογίας, με διπλώματα ειδίκευσης στην Αρχαία Ιστορία και την Νεοελληνική Λογοτεχνία. Έχει εργαστεί ως διδάσκοντας Τοπικής Ιστορίας στους δήμους Φαιστού και Γόρτυνας. Έχει διδάξει ελληνικά ως ξένη γλώσσα σε μετανάστες του προγράμματος Οδυσσέας. Διδάσκει φιλολογικά μαθήματα στο Κοινωνικό Φροντιστήριο του Δήμου Ηρακλείου. Έχει συμμετάσχει σε Συνέδρια για την ιστορία της Κρήτης και τον Νίκο Καζαντζάκη.

Comments

  1. Oraia ta lete re    

    > Ναι, δεν είναι μνημείο της Ουνέσκο όπως η Κνωσός

    Ναι, γιατί και εκεί τα λεφτά επενδύθηκαν σε σωστές αναστηλώσεις. Την πρώτη και τελευταία φορά που πήγα στην Κνωσσό (πριν 16 χρόνια) περίμενα να δω κάτι μεγαλειώδες. Με φρίκη είδα ένα μάτσο αναστηλώσεις με ΜΠΕΤΟΝ και σαν να είδα με την φαντασία μου τον επιστάτη των αναστηλώσεων να λέει : «Εντάξει, οι αρχαίοι είχανε πέτρες, εμείς έχουμε τσιμεντάκι, τι γουστάρουνε τώρα οι αρχαίοι να ξοδέψουμε λεφτά για την πάρτη τους. Βάλε τσιμεντάκι εκεί, ωχ αδερφέ!»

    Αμα μπορούσανε τα μνημεία να περπατήσουνε, θα είχανε σηκωθεί να φύγουνε μπας και σωθούνε.

  2. Μαρία    

    Η Κνωσός δεν είναι στον κατάλογο των μνημείων της Ουνέσκο!!

  3. Ελενη    

    Ε και τι δηλαδή που δεν σεβάστηκαν τα σήματα των κατακτητων; Φτάνει πια με το σεβασμό στους κατακτητές. Ας κοιτάξουμε να ανοίξουμε τα μάτια σε όλους τους όψιμα και απάνθρωπα «φιλιζωους» που αφήνουν τα ζωα τους να βρωμίζουν δρόμους και πεζοδρομια. Σεβασμός προς τον συνάνθρωπο υπό το μηδεν, τα μνημεία μας μαράνανε τρομαρα μας. Οσο για τη δημοτική, απ’ ο,τι ακούω θα μας αφήσει και χωρίς οξυγόνο γιατι τους φταίνε τα δένδρα. Καθένας κι ο πονος του.

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.