Εκ των έσω: η εμπειρία ενός διδάσκοντα στο Κοινωνικό φροντιστήριο του Δήμου Ηρακλείου

Νίκος Α. Παπαδάκης
Νίκος Α. Παπαδάκης

 

Το 2018, πολύ πρόσφατα, βραβεύτηκε μια Ελληνίδα Καθηγήτρια για πρώτη φορά παγκοσμίως με τον τίτλο της “Καθηγήτριας της χρονιάς”. Μάλιστα, ο έπαινος συνοδευόταν από ένα υψηλότατο ποσό σε δολάρια, δεν θυμάμαι ακριβώς ποιο. Δεν έχει σημασία. Μπορώ να το βρω αλλού, όμως, προσωπικά, δεν θα το κάνω. Περισσότερο στάθηκα στον συνδυασμό αυτό πληροφοριών και αισθάνθηκα αμήχανος, εκπαιδευτικός και ο ίδιος, στη σκέψη του συνδυασμού της διδασκαλίας με ένα διαγωνισμό, τηλεοπτική προβολή και με χρηματικό έπαθλο. Αυτό είναι στις σύγχρονες κοινωνίες το κίνητρο για να είσαι ένας καλός δάσκαλος; Δεν είναι, πέρα από την επαγγελματική ηθική, κίνητρο το χαμόγελο των μαθητών; Η γνώση πως συνέβαλες στην ατομική τους εξέλιξη; Η αίσθηση ότι επιτελείς ένα λειτούργημα και όχι απλά, διεκπεραιωτικά, ένα επάγγελμα βιοπορισμού;

Στο Κοινωνικό Φροντιστήριο του Δήμου Ηρακλείου, που γνωρίζω καλύτερα, μπορώ να επιβεβαιώσω ότι είμαστε, λειτουργούμε και νιώθουμε όλοι ως ένας. Άλλοι, ίσως έχοντες και κατέχοντες, ας χλευάζουν, αν θέλουν.

Το να κάνω μια εθελοντική δράση παλαιότερα, προ κρίσης, για να το ορίσω πιο συγκεκριμένα, με προβλημάτιζε. Ίσως να κρίνω σκληρά, αλλά ο τρόπος που χειρίζονται οι εκάστοτε κυβερνώντες, σε τοπικό και πανελλήνιο επίπεδο τον εθελοντισμό είναι κάτι που με προβληματίζει ακόμα και σήμερα: οι εθελοντές δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για την κάλυψη πάγιων και διαρκών αναγκών, χρειάζονται προσλήψεις. Η λογική του “ποιος ήταν πρώτα: η κότα ή το αυγό;” είναι πέρα από ρητορικό τέχνασμα και δόλια, νόθα, θα πρέπει συνεπώς να εγκαταλειφθεί. Το να επικαλείται κάποιος που ασκεί εξουσία το συναίσθημα και το φιλότιμο του πολίτη για να σώσει ουσιαστικά χρήματα, είναι υπό μία έννοια ένα καλά επεξεργασμένο κόλπο. Δεν μπορείς να λες “αν αγαπάς την χώρα/ την πόλη σου, κάνε [αυτό] εθελοντικά”. Να καταργήσουμε τότε τα πάντα σχετικά με τις πληρωμές και τις προσλήψεις και να δρούμε εθελοντικά, ακόμα και όταν ασκούμε -όχι εγώ προφανώς- τις διάφορες πολιτικές εξουσίες.

Μια πιθανή απάντηση θα ήταν: “Αν αγαπάς κι εσύ την πατρίδα σου, κύριε πολιτικέ, τότε θα πρέπει και εσύ να το κάνεις δωρεάν, τζάμπα, όπως χλευάζεις τους εθελοντές, που χρησιμοποιείς σωρηδόν ωστόσο γιατί σου λύνουν τα χέρια και σε απαλλάσσουν από το βραχνά των προσλήψεων. Διότι έτσι τους βλέπεις, σαν -ούτε καν φτηνά- τσάμπα εργατικά χέρια. Θέλεις να το γενικεύσουμε: Δεν χρειάζεται να πληρώνεται κάποιος για να συνεισφέρει υπέρ του τόπου που αγαπά, η προσφορά και μόνη είναι μια επιβράβευση”.

Με βάση αυτή τη λογική, αν πρέπει να θέσουμε το ζήτημα μεταξύ κατεργαρέων, θα συμπλήρωνα την συζήτηση με μια σκέψη που ακούγεται και δεν είναι πρωτότυπη, καθαρά δική μου: Ειδικά οι αιρετοί, αυτοί που διατυμπανίζουν ειδικά ότι δρουν από αγάπη για τον τόπο τους ενώ έχουν και άλλα επαγγέλματα, οι περισσότεροι, θα έπρεπε να προσφέρουν αφιλοκερδώς. Ας εξασκούν και το κύριο επάγγελμά τους. Έτσι δεν θα τίθεται και το ηθικό ζήτημα περί διπλοθεσιτών, που υπήρχε παλαιότερα.Η πολιτική εξάλλου δεν είναι επάγγελμα. Δεν θα έπρεπε να είναι, γιατί με το παράδειγμα των πολιτικών της χώρας τουλάχιστον, ποιος πλέον την βλέπει ως λειτούργημα; Ας καγχάσουμε όλοι μαζί! Να υπάρχει, λοιπόν, μια αμεσοδημοκρατία ή μια ανταποδοτική δημοκρατία, αν θέλουμε πιο σύγχρονους όρους: δωρεάν δράσεις εμείς, αλλά και δωρεάν άσκηση της εξουσίας εσείς, όλα δωρεάν, ίσως και οι σακούλες στο σούπερ-μάρκετ.

Δεν θα πω άλλα προς την κατεύθυνση αυτή. Θα επέμενα σε αυτή τη λογική, “του παραλόγου” και στο θέμα της εθελοντικής δράσης, του Κοινωνικού Φροντιστηρίου του Δήμου Ηρακλείου και δεν θα συμμετείχα, σίγουρα, αν δεν έβλεπα ότι πρόκειται για κάτι το διαφορετικό. Είναι μια ειλικρινής κατάθεση ψυχής, κόπου, προσωπικού χρόνου από τους εκπαιδευτές και τις κυρίες που εκπροσωπούν το κάθε κοινοτικό διαμέρισμα της πόλης μας ως συντονίστριες, την δημοτική αρχή και την αντιδημαρχία Παιδείας συγκεκριμένα. Αποτελεί μια προσφορά στο κοινωνικό σύνολο, η οποία γίνεται μέσω της Παιδείας, έναν τομέα που δεν μπορεί να καλυφθεί με προσλήψεις από τον Δήμο, όπως στην καθαριότητα. Η Παιδεία είναι στην ευθύνη της Πολιτείας και η εθελοντική δράση σε αυτόν τον τομέα είναι στη λογική της ενίσχυσης των μαθητών που δεν έχουν την ευχέρεια να απευθυνθούν σε ιδιωτικά φροντιστήρια. Είναι, με άλλα λόγια, μία εναλλακτική στα ιδιωτικά φροντιστήρια.

Στο Κοινωνικό Φροντιστήριο γίνονται ΔΩΡΕΑΝ όλα τα μαθήματα Γυμνασίου και Λυκείου, από έμπειρους Καθηγητές. Λείπουν, ωστόσο, κάποιες οικονομικές προσφορές-χορηγίες για δαπάνες των εκπαιδευτικών, όπως είναι η προμήθεια των απαραίτητων βιβλίων και εγχειριδίων για τα μαθήματά τους. Δεν λείπει -αντίθετα- και μια άλλη κατάσταση, αρνητική, η έλλειψη σεβασμού απέναντι στους εθελοντές.

Ας τεθούν, λοιπόν, στο σημείο αυτό και δυο λόγια περαιτέρω διευκρινιστικά της αντίληψης μου για την δράση αυτή και το τί αντιμετωπίζουμε: Συχνά, όταν λέω πως δουλεύω στο Κοινωνικό Φροντιστήριο τυγχάνω μιας ειρωνικής αντιμετώπισης, όχι μόνο στο βλέμμα και την διάθεση των συνομιλητών, αλλά και στα λόγια σας: “σας πληρώνουν; εγώ δεν θα έκανα κάτι τσάμπα, είναι ανούσιο!”. Με στεναχωρεί, κυρίως διότι τις περισσότερες φορές μιλάνε έτσι άτομα που θεωρούν εαυτούς καλούς χριστιανούς. Εγώ, που δεν θεωρώ πώς έχω την δική τους πίστη, θυμάμαι έντονα τα λόγια του Χριστού, νομίζω, “όποιος έχει δύο χιτώνες να δίνει τον ένα στο συνάνθρωπό του”, “αγαπάτε αλλήλους”. Πέρα από το ότι προφανώς θα με χαρακτήριζαν σε άλλες αρχιεπισκοπές “αγαπούλη”, νομίζω τουλάχιστον πως είμαι και συνεπής ως προς την προσέγγισή μου για την θρησκεία στην οποία ανήκω. Στους άλλους βλέπω μια ασυνέπεια που με στεναχωρεί, που μπορεί να χαρακτηριστεί και ως μια γενική υποκρισία, πιθανόν.

Ο δεύτερος λόγος που θέλω να πω για το Κοινωνικό Φροντιστήριο και όσους ασκούν λειτούργημα εκεί είναι ότι καθηγητές που στελεχώνουν το Κοινωνικό Φροντιστήριο εθελοντικά έχουν και άλλες δουλειές, δεν είναι κάποιοι άνεργοι ή άεργοι που δεν βρήκαν αλλού εργασία. Μιλώντας για τους συναδέλφους μου -εμένα ας με κρίνουν οι άλλοι- θα έλεγα ότι είναι ικανοί διδάσκοντες, συνήθως, συνηθέστερα άτομα που επέλεξαν, ναι επέλεξαν, να δώσουν εκεί τον χρόνο τους και βάζουν το χέρι στην τσέπη για τα έξοδα μετακίνησης και αγοράς -μέχρι πέρυσι τουλάχιστον, διότι φέτος κάλυψε την ανάγκη αυτή η ΔΕΠΤΑΗ με μια πολύ ευγενική επιχορήγησή της- της γραφικής ύλης και των φωτοτυπιών. Εξάλλου, η ανάγκη να διδάσκεις είναι ένα στοιχείο που χαρακτηρίζει τους ενεργούς Καθηγητές και όχι το χρήμα αυτό καθεαυτό.

Φυσικά δεν είμαστε τίποτα πλούσιοι που ασκούμε ένα χόμπι. “Δει δη χρημάτων και άνευ τούτων ουδέν γαρ αν γενέσθαι των δεόντων” (“χρειαζόνται όμως και τα χρήματα, γιατί χωρίς αυτά δεν γίνεται τίποτα από όσα πρέπει να γίνουν”) που έλεγε και ο αρχαίος ρήτορας. Δεν έχουμε λυμένο το βιοποριστικό μας πρόβλημα όλοι, αλλά αποφασίσαμε να συνεισφέρουμε σε ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού της πόλης μας ως μια πράξη αληλλεγγύης προς τον συμπολίτη μας. Ως ένα μήνυμα στήριξης και κατανόησης στα χειμαζόμενα άτομα της εποχής μας. Το ίδιο ισχύει, βέβαια, και για άλλους εθελοντές και εθελόντριες, όπως εκείνοι στην Περιφέρεια που διεκπεραιώνουν σε ένα μεγάλο βαθμό τα διάφορα μουσικά και αθλητικά δρώμενα του Ηρακλείου. Άτομα υψηλής ευθύνης, όσα έχω γνωρίσει, και επίσης με άριστη συμπεριφορά. Ας είμαστε ευγενικοί τουλάχιστον απέναντί τους.

Όμως, για να επανέλθω στο Κοινωνικό Φροντιστήριο του Δήμου Ηρακλείου, που γνωρίζω καλύτερα, μπορώ να επιβεβαιώσω ότι είμαστε, λειτουργούμε και νιώθουμε όλοι ως ένας. Άλλοι, ίσως έχοντες και κατέχοντες, ας χλευάζουν, αν θέλουν. Ας προσπαθήσουν όμως πρώτα να καταλάβουν το σκεπτικό του εγχειρήματος: Θεωρώ ότι σε ώρες δοκιμασίας οι λαοί πρέπει να δρουν συλλογικά και όχι ατομικά, ατομικιστικά. Ο ελληνικός λαός φημίζεται για την αλληλεγγύη του, το αποδεικνύει πάντα σε καιρούς κρίσεις. Εμείς δεν θέλουμε ούτε μετάλλια, ούτε χρηματικό έπαθλο, ούτε να βγούμε σε τηλεοράσεις προβάλλοντας αυτό που κάνουμε. Δεν είμαστε ήρωες, όχι όμως και προς χλευασμό. Γνωρίζουμε τι κάνουμε, δεν είμαστε αφελείς. Ας μην μας αντιμετωπίζουν έτσι.

Ούτε, λοιπόν, κι εγώ θα έγραφα αυτό το άρθρο αν δεν ήθελα απλά να πω δύο τινά για το έργο που γίνεται, ώστε να καλέσω τον κόσμο να αγκαλιάσει ακόμα περισσότερο το Κοινωνικό Φροντιστήριο, να εμπιστευτεί το όλο εγχείρημα που γίνεται “από εμάς, για εμάς” ή, για να επαναλάβω τα λόγια ενός μεγάλου πολιτικού, του Αβράαμ Λίνκολν, προτού λογοκλαπούν και στη χώρα μας, “από το λαό, για το λαό”. Αν μας συγκινεί ακόμα αυτό το μήνυμα, ας το υποστηρίξουμε. Αν δεν μας συγκινεί, ας ασχοληθούμε με άλλες, αφ’ υψηλού φιλανθρωπίες. «Ότω τις έραται» (“Ό,τι αγαπά ο καθένας”).

Comments

  1. Oraia ta lete re    

    > Περισσότερο στάθηκα στον συνδυασμό αυτό πληροφοριών και αισθάνθηκα αμήχανος, εκπαιδευτικός και ο ίδιος, στη σκέψη του συνδυασμού της διδασκαλίας με ένα διαγωνισμό, τηλεοπτική προβολή και με χρηματικό έπαθλο. Αυτό είναι στις σύγχρονες κοινωνίες το κίνητρο για να είσαι ένας καλός δάσκαλος; Δεν είναι, πέρα από την επαγγελματική ηθική, κίνητρο το χαμόγελο των μαθητών; Η γνώση πως συνέβαλες στην ατομική τους εξέλιξη; Η αίσθηση ότι επιτελείς ένα λειτούργημα και όχι απλά, διεκπαιρεωτικά, ένα επάγγελμα βιοπορισμού;

    Πω, πω ζήλια! Ένα (1) εκατομμύριο ευρώ ήταν το βραβείο.

    https://www.dailythess.gr/kypria-pou-vraveftike-os-kalyteri-daskala-ston-kosmo/

    Αλλά αν είχατε παραδεχθεί πως είχατε διαβάσει το άρθρο, πως θα μπορούσατε να αναρωτηθείτε όλα αυτά για κάποιον που «εργάζεται στο κοινοτικό σχολείο Άλπερτον, στο Μπρεντ στο Βόρειο Λονδίνο, σε μια φτωχή γειτονιά όπου ζουν πολλοί μετανάστες. Εκατόν τριάντα διαφορετικές εθνικότητες ζουν στο Μπρεντ και η Ζαφειράκου αποφάσισε να μάθει ορισμένες βασικές εκφράσεις στις 35 γλώσσες που ομιλούνται στο σχολείο της, για να μπορεί να επικοινωνεί με τους μαθητές της και τους γονείς τους. Ανάμεσα στις γλώσσες στις οποίες μπορεί να συνεννοηθεί είναι η Χίντι, η Γκουτζαράτι και η Ταμίλ.»

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *