Θεσσαλονίκη: Μια πόλη… εβραϊκή

Ενώ σφαζόμαστε εκ νέου για το μακεδονικό ας ειπωθεί κάπου και τούτο εις μνήμην των θυμάτων του εθνικισμού

Ίων Χριστοφιλόπουλος
Ίων Χριστοφιλόπουλος

Αφού λοιπόν μας έπιασε ο πόνος για την ελληνικότητα της Μακεδονίας, γιατί δεν ανοίγουμε κανένα βιβλίο Ιστορίας να ξεστραβωθούμε και να δούμε ότι το να μιλάς για εθνική καθαρότητα στα Βαλκάνια αλλά και στον πλανήτη είναι πραγματικά χαζομάρα. Το ότι υπάρχουν κράτη και συμφέροντα είναι αδιαμφισβήτητο αλλά ποτέ το πράγμα δεν είναι άσπρο ή μαύρο μόνο. Μπορεί να είναι και γκρι αλλά και κόκκινο όπως το αίμα των αθώων που ρέει όταν καλπάζει ο εθνικισμός…

Αφού λοιπόν θα πάνε στο συλλαλητήριο της Θεσσαλονίκης αρκετοί συμπατριώτες μας, ας μιλήσουμε λίγο για την Ιστορία και την… ελληνικότητα της πόλης.

Οι Ρωμανιώτες ήταν οι πρώτοι Εβραίοι που εγκαταστάθηκαν στην πόλη περί τον 2ο αιώνα π.χ. Αυτοί μιλούσαν μια διάλεκτο των ελληνικών που ονομαζόταν «ρωμανική». Κατά την περίοδο του Βυζαντίου και της Οθωμανικής κυριαρχίας η πόλη ήταν πολυεθνική και η συμβολή των Εβραίων στην καθιέρωση της Θεσσαλονίκης ως δεύτερης σημαντικότερης πόλης της Αυτοκρατορίας, ήταν καθοριστική λόγω της ανάπτυξης της μεταποίησης και του εμπορίου.

Εκείνο όμως που καθιέρωσε το Εβραϊκό στοιχείο στην πόλη ήταν ο διωγμός τους από… την Ισπανία. Το 1492 ο Βασιλιάς Φερδινάνδος τους υποχρέωσε ή να γίνουν Χριστιανοί ή να εγκαταλείψουν τη χώρα. 250.000 εκτοπίστηκαν τότε ενώ ο Σουλτάνος Βαγιαζήτ Β’ είδε ως ευκαιρία την εγκατάσταση πολλών από εκείνους στη Θεσσαλονίκη, για την περαιτέρω εμπορική ανάπτυξή της. Έτσι η Εβραϊκή κοινότητα παίρνει την τελική διαμόρφωσή της από εκείνους τους κυνηγημένους από την Ισπανία του 1492.

Αυτοί όμως οι τελευταίοι είναι Σεφαραδίτες και αποτελούν την πλειοψηφία των Εβραίων της πόλης που θα ενωθεί με την Ελλάδα μόλις το 1912. Μέχρι τότε οι Έλληνες ήταν μια μειοψηφία της πόλης και μόνο μετά το 1920 με την προσθήκη των προσφύγων από τον Πόντο και τη Μικρά Ασία θα αυξηθεί το ποσοστό τους. Αυτοί οι Εβραίοι Σεφαραδίτες που ήταν τέσσερις ΑΙΩΝΕΣ Θεσσαλονικείς πέραν των Ρωμανιωτών που ήταν πολύ περισσότερους αιώνες, είχαν και μια μοναδικότητα: Τη γλώσσα Λαντίνο που επρόκειτο για ένα σπάνιο κράμα Ισπανικής, Βαλκανικής και Οθωμανικής επιρροής πέραν του υψηλού επιπέδου εκπαίδευσης που τη χαρακτήριζε.

Τι απέγιναν όμως όλοι αυτοί οι Σεφαραδίτες της Θεσσαλονίκης; Τι απέγιναν οι περιουσίες τους;

Έτος    Συνολικός Πληθυσμός                  Εβραϊκός Πληθυσμός    Ποσοστό Εβραίων
1842                70,000                                                  36,000                     51%
1870                90,000                                                  50,000                     56%
2000               363,987                                                   1,000                     0,3%

Ρωτήστε αυτούς που θα πάνε στο συλλαλητήριο της Κυριακής. Πάμπολλοι από αυτούς κάτι θα ξέρουν.

Οι υπόλοιποι αγνοήστε το κι ακούστε το σεφαραδίτικο τραγούδι σε γλώσσα Λαντίνο τιμής ένεκεν στα θύματα του κάθε εθνικισμού και να εύχεστε μην έρθει η σειρά μας.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *