Η «ταυτότητα» που η Ευρώπη δε θέλει να ξέρει

Μέχρι τις 10 Μαρτίου η έκθεση «Identities» στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης στο Ρέθυμνο

Μάριος Διονέλλης
Μάριος Διονέλλης

Από την πρώτη στιγμή που ο Κώστας Γραμματικάκης μου μίλησε για την ηλεκτρονική επανέναρξη της Μεσογείου μού τόνισε πως εκτός από τη γενική πολιτική, την καθημερινότητα, τις μεγάλες και τις μικρές ιδέες που απασχολούν το κοινό ήθελε να υπάρχει ξεχωριστή ενότητα για τις Τέχνες. Δεν είμαι ο πιο ειδικός του είπα, και μάλιστα να ξέρεις  (σε μορφή υπόδειξης τρομάρα μου) πως γενικά ο κόσμος διαβάζει λιγότερο τέτοια θέματα απ’ ότι τα τρέχοντα πολιτικά, εθνικά, αστυνομικά κτλ.

Το ξέρω, μου είπε, αλλά θα επιμείνω. Μία από τις κατηγορίες στο νέο site θα είναι ΤΕΧΝΕΣ. Συμφωνήσαμε πάντως πως οι τέχνες μπορούν με μεγάλη ευκολία να παράγουν πολιτική, ίσως πολύ πιο αποτελεσματικά απ’ ό,τι όλη μαζεμένη η βουλή, τα κόμματα και οι κάθε λογής δημοσιολόγοι, πολιτευτάδες και κομπορρήμονες. Του υποσχέθηκα λοιπόν κι εγώ πως θα έχω τις κεραίες μου ανοιχτές και προς αυτά τα θέματα και όποτε νομίζω πως σε κάτι αξίζει για να ρίξετε την προσοχή σας θα το καταγράφω.

Μία από αυτές τις περιπτώσεις είναι η έκθεση «Ταυτότητες», που φιλοξενείται έως τις 10 Μαρτίου στο Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Κρήτης, στο Ρέθυμνο και αν σας βγάλει ο δρόμος προς τα εκεί αξίζει να την επισκεφθείτε.  Το θέμα της είναι εξόχως πολιτικό, και έχει να κάνει με την «κοινή ταυτότητα» της Γηραιάς Ηπείρου.  Η καλύτερα με την επιβαλλόμενη αφήγηση για την κοινή ταυτότητα της Ευρώπης.

Το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Κρήτης, στην παλιά πόλη του Ρεθύμνου.

Δυο τρία καίρια ερωτήματα που θα σας απασχολήσουν αν τη δείτε θα μπορούσαν να είναι: Είναι κομμάτι της ταυτότητας της Ευρώπης οι μετανάστες και οι πρόσφυγες; Είναι κομμάτι της οι κατεστραμμένες οικονομίες των χωρών του πρώην ανατολικού μπλοκ, ο φασισμός που εξαπλώνεται με μεγάλη ταχύτητα, οι διακρίσεις εις βάρος των μειονοτικών ομάδων;

George Georgiou – Market

Οι 33 φωτογράφοι που συμμετέχουν στην έκθεση ρίχνουν το βλέμμα τους εκεί απ’ όπου συνήθως  το αποστρέφουν οι Σύνοδοι κορυφής και οι συνεδριάσεις του Γιούρογκρουπ.  Και στην ουσία καταγγέλλουν τη mainstream αφήγηση της «κοινής ταυτότητας» , η οποία ό,τι δεν μπορεί να συγχωνεύσει, απλώς το εξοβελίζει ώστε να κατασκευαστεί ένα συμπαγές ευρωπαϊκό πρότυπο.

Όπως αναφέρεται στο εισαγωγικό σημείωμα της έκθεσης αποτελεί ένα μωσαϊκό φωτογραφικών και video projects που ψηλαφεί αυτή τη «νέα Ευρώπη» η οποία διαμορφώνεται μέσα από τη συνύπαρξη και τη ρήξη μεταξύ πολιτισμών, θρησκειών, γλωσσών, φυλών, λαών, ακριβώς δηλαδή όπως διαμορφώθηκε και η Ευρώπη που γνωρίζουμε. Πρόκειται για «οπτικές σημειώσεις για μια Ευρώπη που εξελίσσεται σε μηχανισμό που αποκλείει, εκτοπίζει, ταξινομεί, επιβάλλεται εκτός του γεωγραφικού της χώρου και ελέγχει μέσω σχέσεων τόσο υλικών όσο και αόρατων. Εικόνες που βουτούν μέσα στην πολυπλοκότητα μιας διαρκούς κατάστασης έκτακτης ανάγκης που προβάλλει ως το κατεξοχήν πεδίο άσκησης της νεωτερικής εξουσίας»

Εξάλλου από τότε που ο Δίας άρπαξε την Ευρώπη από την Φοινίκη και την έφερε στην Κρήτη μεταμορφωμένος σε ταύρο, τα πάντα σε αυτή την ήπειρο συνδέονται με την αρπαγή, τη σύγκρουση, την επιβολή, τη συνεχή μεταμόρφωση, τη σχέση του δυνατού με τον αδύναμο.

Jérôme Sessini MAGNUM PHOTOS – Calais Jungle.

Στην έκθεση περιλαμβάνονται έργα των: Julián Barón, Lewis Bush, Turi Calafato, Federico Clavarino, Giovanna Del Sarto, Rineke Dijkstra, George Georgiou, Jim Goldberg, Paul Graham, Robin Hammond, Nick Hannes, Jovana Hasimi, Alessandro Imbriaco, Davide Monteleone, Simon Norfolk, Mark Power, George Salameh, Jérôme Sessini, Άνιας Βουλούδη, Θάλειας Γαλανοπούλου, Γεράσιμου Δομένικου, Πέτρου Ευσταθιάδη, Γιάννη Καρπούζη, Δημήτρη Κοιλαλού, Χαράλαμπου  Κυδωνάκη, Γιώργου Μάκκα, Νίκου Μάρκου, Μάρι Μασουρίδου, Στεφανίας Ορφανίδου, Νίκου Πηλού, Κοσμά Σταθόπουλου και Δάφνης Τόλη.

Μία από τις φωτογραφίες του κρατούμενου στην Τουρκία Çağdaş Erdoğan – Control.

Ένας από τους φωτογράφους ο Çağdaş Erdoğan βρίσκεται αυτή τη στιγμή στα τουρκικά κελιά καθώς συνελήφθη στις 13 Σεπτεμβρίου 2017 στην Κωνσταντινούπολη στην περιοχή Kadikoy, με πρόσχημα ότι φωτογράφιζε το κτήριο της εθνικής υπηρεσίας πληροφοριών. Ο Erdoğan είναι γνωστός εδώ και χρόνια για τη μαχητική στάση του σε ζητήματα δημοκρατικών δικαιωμάτων και πολιτικών ελευθεριών. Φωτογραφίες του έχουν δημοσιευθεί σε πρακτορεία διεθνούς εμβέλειας ενώ πρόσφατα εξέδωσε το πρώτο του βιβλίο CONTROL, που καταπιάνεται με τα κινήματα αντίστασης, τις LGBTQI κοινότητες και τη ζωή ανθρώπων του περιθωρίου στην Τουρκία.

Lewis Bush. A Model Continent

Τα εγκαίνια της έκθεσης που περιλαμβάνεται στο πλαίσιο του 2ου Μεσογειακού Φεστιβάλ Φωτογραφίας (MED Photo) πραγματοποιήθηκαν στις 13 Ιανουαρίου.  Την έκθεση έχουν επιμεληθεί η Μαρία Μαραγκού, ο Παύλος Φυσάκης, ο Δημήτρης Κεχρής και ο Γιώργος Καραηλίας.

Θάλεια Γαλανοπούλου –
Σημεία Εξουσίας.

Τί είναι το MED photo

To MedPhoto ξεκίνησε από τον Σεπτέμβριο του 2017. Θα διαρκέσει μέχρι τον Απρίλιο και συναποτελείται από φωτογραφικά projects με τον ίδιο θεματικό άξονα: Τη διερεύνηση των αλλαγών στον ευρωπαϊκό χώρο απεικονίζοντας το παλιό και το νέο πρόσωπο των ανθρώπων της Ευρώπης και σκιαγραφώντας τις ευρωπαϊκές κοινωνίες στην προσπάθειά τους να εμπλακούν ενεργά στην ιστορία του τόπου. Το φεστιβάλ διοργανώνεται από την KOLEKTIV8, ένα συλλογικό εγχείρημα που ιδρύθηκε το 2013, με πρωτοβουλία οκτώ καλλιτεχνών από διαφορετικά πεδία που φιλοδοξούν να προωθήσουν έναν ριζοσπαστικό κοινωνικό διάλογο αναφορικά με τα σύγχρονα ζητήματα.

Όπως εξηγούν τα μέλη της κολεκτίβας, η Κρήτη γίνεται η αφετηρία του MedPhoto, καθώς αποτελεί πολιτισμικό σταυροδρόμι τριών ηπείρων και κρίσιμο γεωστρατηγικό σημείο της Μεσογείου με σημαίνοντα ρόλο στη σύγχρονη πολιτική ιστορία της Ευρώπης. Η ένωση του Δία και της Ευρώπης στο Δικταίον Άντρο (ή, κατά άλλους, στη Γόρτυνα) σηματοδοτεί την πρόσμιξη διαφορετικών πολιτισμών, τη μετακίνηση ανθρώπων, την τόλμη του ανθρώπου να αγγίξει τον ουρανό και να αλλάξει τη γη.

Πέτρος Ευσταθιάδης. courtesy CAN Christina Androulidaki gallery, Λόχος

Η νομαδική βιβλιοθήκη

Το πιο φιλόδοξο εγχείρημα από τα project του Φεστιβάλ MedPhoto αποτελεί η δημιουργία μιας περιοδεύουσας (νομαδικής) φωτογραφικής βιβλιοθήκης με στόχο την ανάδειξη του φωτογραφικού βιβλίου ως αυτόνομου έργου και ως βασικού πλαισίου παρατήρησης της εικόνας. Θα περιλαμβάνει φωτογραφικά βιβλία από όλον τον κόσμο σε μια συλλογή  που θα έχει νομαδικό και διαδραστικό χαρακτήρα. Θα ταξιδεύει, θα δανείζει, θα παρουσιάζει τα βιβλία της διαδικτυακώς μέσα από αντίστοιχες πλατφόρμες, θα εμπλουτίζεται διαρκώς, θα αποτελεί αφορμή για σεμινάρια. Το MedPhoto θα προχωρήσει σε συνεργασίες με δημοτικές, πανεπιστημιακές και δανειστικές βιβλιοθήκες και εκπαιδευτικά ιδρύματα ανά την Ελλάδα. Το ξεκίνημα θα γίνει από τη Δημόσια Κεντρική Βιβλιοθήκη Ρεθύμνου.

Επίσης, το MedPhoto, ξεκινώντας από φέτος την εκδοτική του δραστηριότητα, θέτει ως βασικό στόχο να προχωρά κάθε χρόνο στην έκδοση μιας δουλειάς ενός έλληνα φωτογράφου και έτσι να συμβάλει σταδιακά στη συγκρότηση ενός σώματος εγχώριας φωτογραφικής βιβλιογραφίας. Η πρώτη έκδοση θα πραγματοποιηθεί τον Φεβρουάριο του 2018.

INFO:
ΕΚΘΕΣΗ: Critical Archives III: Identities
Διάρκεια έως τις 10 Μαρτίου 2018

Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης Κρήτης
Μεσολογγίου 32 – Ρέθυμνο, Τηλ. 28310.52530 – http://www.rca.gr 
Μέγας Χορηγός: MOTOR OIL / Δωρητής: Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος
Χορηγοί: ΑΝΕΚ/Blues Star Ferries, Atrium, Theartemis, Grecotel, Βιβλιοπωλείο Κλαψινάκης, Quick Photo