Η νέα εποχή στην ενημέρωση και η ηθική της

Γιάννης Ζωγραφάκης
Γιάννης Ζωγραφάκης

Οι εποχές αλλάζουν και μαζί τους αλλάζει και η κουλτούρα του κόσμου παγκοσμίως.

Πριν μερικά χρόνια κανείς δεν μπορούσε να φανταστεί ένα ενημερωτικό μέσο ή ένα περιοδικό να μην έχει την γνωστή σε όλους χάρτινη μορφή του. Ναι, υπήρχαν τα διάφορα ιστολόγια, τα οποία ενημέρωναν, όμως το χαρτί έδινε το απαραίτητο κύρος που ξεχώριζε τους «επαγγελματίες» από τους «ερασιτέχνες» του είδους.

Όμως κάθε τεχνολογική εξέλιξη και οι ευκολίες που δημιουργεί αλλάζει τα δεδομένα. Καλύπτει ανάγκες και δημιουργεί καινούριες ανάγκες, οι οποίες γίνονται απαραίτητες και αυτονόητες.

Με αυτό τον τρόπο, από την εποχή του χειρόγραφου, ο πολιτισμός πέρασε στην εποχή του Γουτεμβέργιου και του τυπωμένου χαρτιού η οποία ήταν κραταιά για πολλούς αιώνες μέχρι και σήμερα.

Η νέα τεχνολογία έφερε συνταρακτικές εξελίξεις στο θέμα, και πλέον το χαρτί δεν μπορεί να ανταγωνιστεί το ψηφιακό μέσο.

Τουλάχιστον στην ενημέρωση, στην οποία η πληροφορία πλέον τρέχει με την ταχύτητα του φωτός, κάτι που σημαίνει ότι το «συμβαίνει τώρα» μπορεί να γραφεί και χωρίς εισαγωγικά.

Φυσικά ένα βιβλίο θα είναι πάντα ένα βιβλίο και η αξία του παραμένει αθάνατη, όμως δεν συμβαίνει το ίδιο και με τον τύπο, δηλαδή με τα ΜΜΕ, τα οποία για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των καιρών πρέπει αφενός μεν να είναι γρήγορα, και αφετέρου δε, ξεκούραστα.

Σκάει μια βόμβα στο Λονδίνο και σχεδόν ταυτόχρονα το θέμα μπορεί να το διαβάσει κάποιος στην Αλάσκα, και με άνεση πλέον, γιατί δεν θα χρειαστεί καν να πάει στο παντοπωλείο να αγοράσει μια εφημερίδα. Μπορεί την είδηση να την διαβάσει την ίδια στιγμή στο κινητό τηλέφωνο του.

Το μόνο που περιορίζει κάπως το ταυτόχρονο του πράγματος δεν είναι η ταχύτητα της πληροφορίας αλλά η ταχύτητα του αρθρογράφου.

Πλέον δεν είναι εποχή για ρομαντικούς, ή μάλλον καλύτερα ο ρομαντισμός της εποχής έχει αλλάξει, έχει γίνει πιο γρήγορος και με διαφορετικές προεκτάσεις.

Ο διευθύνων σύμβουλος των New York Times Μάρκ Τόμπσον δήλωσε πως τα προϊόντα του έντυπου τύπου έχουν κλείσει τον κύκλο τους, και το μέλλον είναι κατηγορηματικά ψηφιακό.

Ο κίνδυνος λοιπόν από αυτή την αλλαγή είναι ακριβώς αυτός, ο καταιγισμός πληροφοριών χωρίς ποιοτική διάκριση και χωρίς κανέναν έλεγχο, ο οποίος δεν θα διαμορφώνει συνειδήσεις όπως παλιά αλλά θα διαμορφώνει ασυνείδητους, πλήρως πληροφορημένους πολίτες.

Στο CNBC ο CEO των NYT δήλωσε πως «Πιστεύω ότι μπορούμε να υπολογίζουμε τουλάχιστον για 10 χρόνια ακόμη στα εκτυπωμένα προϊόντα μας στις ΗΠΑ»

Προέβλεψε ότι σχετικά σύντομα τα έσοδα από το χαρτί δεν θα έχουν καμία σημασία και ύστερα μίλησε για τις αξίες του ειδησεογραφικού κολοσσού λέγοντας  «Το σημαντικό είναι ότι επανερχόμαστε στις αξίες μας. Το σχέδιό μας είναι να συνεχίσουμε να εξυπηρετούμε τους πιστούς συνδρομητές μας, όσο μπορούμε, αλλά εν τω μεταξύ να οικοδομήσουμε την ψηφιακή έκδοση, έτσι ώστε να έχουμε μια επιτυχημένη αναπτυσσόμενη εταιρεία και ένα επιτυχημένο ειδησεογραφικό και επιχειρηματικό μοντέλο για πολύ καιρό μετά το τέλος του χαρτιού».

Ο Τόμπσον σημείωσε ότι ενώ ο αριθμός των συνδρομητών της εφημερίδας είναι σταθερός με μια ελαφρά πτώση, οι ψηφιακές συνδρομές στο τελευταίο τρίμηνο του 2017 ξεπέρασαν τους 157,000 νέους ψηφιακούς συνδρομητές, κάνοντας και τις πιο αισιόδοξες προβλέψεις να φαίνονται μάλλον απαισιόδοξες.

Πάντως, από ότι φαίνεται η ψηφιακή ενημέρωση είναι μια επιχειρηματική ιδέα, η οποία φαίνεται να ανθεί και να έχει πολλές προοπτικές στο μέλλον.

Ενδεικτικό για αυτό είναι και το Αμερικάνικο περιοδικό The Atlantic, το οποίο ιδρύθηκε πριν 160 χρόνια, με πρώτη έκδοση στην Βοστόνη το 1857.

Για πάρα πολλά χρόνια το περιοδικό ασχολείτο με θέματα λογοτεχνίας και ποίησης, εκεί δημοσιεύτηκαν για πρώτη φορά έργα του Μαρκ Τουέην, χειρόγραφα του Ένρεστ Χέμινγουέι αλλά και του Μάρτιν Λούθερ Κίνγκ, και μπορεί να πει κανείς ότι η συγκεκριμένη ταυτότητα του συγκεκριμένου περιοδικού δεν μπορούσε να αλλάξει.

Όμως το 1999 τον έλεγχο του περιοδικού πήρε ο Ντέιβιντ Μπράντλεϊ έναντι 10 εκ. δολαρίων, και σταδιακά άλλαξε το περιεχόμενο του, προσεγγίζοντας περισσότερο την ενημέρωση με κύριο στόχο την πολιτική.

Αυτό έδωσε νέα ώθηση στο περιοδικό και η μεγαλύτερη ώθηση έγινε όταν άρχισε η ψηφιακή μετάβαση του περιοδικού. Σήμερα μόνο το 20% των εσόδων του προέρχεται από την έντυπη έκδοση.

Χαρακτηριστικό είναι ότι, πριν την εποχή του Μπράντλεϊ, το περιοδικό είχε ζημιές άνω των 10 εκ. δολαρίων, ενώ σήμερα το ίδιο ποσό είναι τα ετήσια κέρδη του.

Το The Atlantic πρόσφατα ήρθε στον έλεγχο της χήρας του Στιβ Τζόμπς, της Λόριν Πάουελ Τζόμπς, η οποία αγόρασε το πλειοψηφικό πακέτο μετοχών του ομίλου, ανακοινώνοντας σχεδόν ταυτόχρονα ότι θα προσλάβει 100 νέους εργαζόμενους, κάτι το οποίο έκανε πολλούς να απορούν.

Η νέα εποχή θέλει ταχύτητα και ευκολίες, το ίδιο απαιτούμενο με τις προηγούμενες εποχές, μόνο που σήμερα έχουμε αλλάξει πίστα και παίζουμε με νέα δεδομένα.

Ένα όμως πράγμα πρέπει να παραμείνει σταθερό, και δυστυχώς δείχνει και αυτό να αλλάζει, και αυτό είναι η ηθική. Ο τύπος είναι μεγάλη δύναμη γιατί έχει την δυνατότητα να διαμορφώσει συνειδήσεις.

Όσο η ταχύτητα της πληροφορίας αυξάνεται, τόσο αλλάζει και η ποιότητα της ηθικής των ανθρώπων που έχουν θέση στα ΜΜΕ.

Η ταχύτητα θέλει ευκολία, και η ευκολία θέλει λιγότερο ψάξιμο. Η ηθική των μέσων έχει ακολουθήσει αυτόν τον δρόμο, κάτι που αγνοεί εντελώς την αποσταγματική άποψη και την ώσμωση ιδεών, η οποία πάντοτε βασίζεται σε κάποιες αρχές και αξίες.

Ο κίνδυνος λοιπόν από αυτή την αλλαγή είναι ακριβώς αυτός, ο καταιγισμός πληροφοριών χωρίς ποιοτική διάκριση και χωρίς κανέναν έλεγχο, ο οποίος δεν θα διαμορφώνει συνειδήσεις όπως παλιά αλλά θα διαμορφώνει ασυνείδητους, πλήρως πληροφορημένους πολίτες.

Ίσως πρέπει να υπάρξει μια ισορροπία και ένα μέτρο ούτως ώστε η νέα εποχή που ήδη έχουμε μπει, και σε λίγα χρόνια θα εδραιωθεί απόλυτα, να μην γίνει απόλυτα νοσηρή.

Πάντα θα υπάρχουν προβλήματα και σίγουρα κανείς και τίποτα δεν είναι τέλειο, όμως αυτό που είναι μπορεί να γίνει ποιοτικά χειρότερο ή καλύτερο.

 

 

 

 

 

 

Comments

  1. Oraia ta lete re    

    > Ίσως πρέπει να υπάρξει μια ισορροπία και ένα μέτρο ούτως ώστε η νέα εποχή που ήδη έχουμε μπει, και σε λίγα χρόνια θα εδραιωθεί απόλυτα, να μην γίνει απόλυτα νοσηρή.

    H ισορροπία είναι στα χέρια μας σαν καταναλωτές και δεν μπορεί να επιβληθεί από ή στα μέσα.

    Αν εμείς τεμπελιάζουμε να κοιτάξουμε αν αυτό που διαβάσαμε είναι λογικό ή όχι, σε οποιοδήποτε μέσο και να τα διαβάζαμε εξίσου ζημιογόνα θα ήταν τα ψέμματα, για εμάς.
    αν δεν μπορούμε να μπούμε στον κόπο όταν μας ταϊζουνε αριθμούς για να γίνει ντόρος να πούμε «ωπ, κάτσε ρε φίλε, ζούμε στην εποχή της πληροφορίας, ΑΣ ΤΟ ΤΣΕΚΑΡΩ ΑΥΤΟ» τότε είμαστε χαμένοι και καμία άνωθεν ισορροπία δεν μπορεί να μας σώσει.

    Η θάλασσα της πληροφορίας μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να ψαρέψουμε πολύ ωραία ψάρια. Προς το παρόν την χρησιμοποιούμε για να ψαρεύουμε ότι πλαστική σακούλα επιπλέει πιο εύκολα και πιο φωτεινά.
    Όπως και σε κάθε θάλασσα, όπως και σε κάθε ψάρεμα, το καλό το ψάρι είναι στα βαθιά.

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.