Δεν φοβάμαι τίποτε, δεν ελπίζω τίποτε, είμαι… «δεύτερος»

Από το... ΠΑΣΟΚ στο χειρότερο πάει η τέχνη στην Ελλάδα και μάλιστα διαχρονικά

Ίων Χριστοφιλόπουλος
Ίων Χριστοφιλόπουλος

Ο Οδυσσέας Παπασπηλιόπουλος ως «Νίκος Καζαντζάκης»

Ο κύριος Σμαραγδής αποφάσισε να κάνει μια ταινία για τον Νίκο Καζαντζάκη και τελικά μάλλον να «χαϊδέψει» σε ιλουστρασιόν εκδοχή την ψυχοσύνθεση του Έλληνα «Ζόρμπα δε γκρικ», προφανώς επειδή στον καιρό της κρίσης χρειαζόμαστε μύθους για να θρέψουμε την ριζική αντιπνευματικότητα μας.

“Από τα μεγάλα Έθνη σήμερα η Γερμανία, η Ιαπωνία, η Ιταλία πνίγονται στα σύνορά τους, δεν έχουν πού ν’ απλωθούν, πεινούνε (…). Πριν από λίγους μήνες οι «διανοούμενοί» μας περιέφεραν μιαν εξοργισμένη και ανώδυνη διαμαρτυρία εναντίον της Ιταλίας που χύθηκε να φάει την Αβησσυνία. Κάποιος με ρώτησε αν θα την υπέγραφα.

Ο Μουσολίνι κι’ ο Χίτλερ είναι δυο μεγάλοι πρωταθλητές που συντελούν με τον τρόπο τον δικό τους – όπως κι ο Λένιν με τον Γκάντι με τον δικό τους τρόπο – να λυθεί το τρομαχτικό παγκόσμιο δράμα που ζούμε. …

Σίγουρα, του αποκρίθηκα, πονώ την Αβησσυνία που υπερασπίζεται την ελευθερία της, μα συνάμα αναγνωρίζω και το δικαίωμα που έχει η Ιταλία να ζήσει, να μην πνιγεί μέσα στα στενά σύνορα που δεν τη χωρούν. Όλοι οι λαοί που εδημιούργησαν τους μεγάλους πολιτισμούς, ακολούθησαν τα ίδια αδηφάγα, απάνθρωπα, σκοτεινά τους ένστικτα: στην πρώτη τους σωματική ανάπτυξη αδίκησαν, άρπαξαν, έφαγαν κι άμα εστερέωσαν το σώμα τους κι έπαψε η πείνα, άρχισαν να δημιουργούν. Το ίδιο κάνει και σήμερα η Ιταλία (…) Ο φασισμός και ο χιτλερισμός είναι φαινόμενα βαθιά, σημαντικότατα, άξια του πιο μεγάλου σεβασμού και φόβου, γιατί πηγάζουν από βαθιές ψυχές συνάμα κι οικονομικές ανάγκες του λαού όπου εγεννήθηκαν. Ο Μουσολίνι κι’ ο Χίτλερ είναι δυο μεγάλοι πρωταθλητές που συντελούν με τον τρόπο τον δικό τους – όπως κι ο Λένιν με τον Γκάντι με τον δικό τους τρόπο – να λυθεί το τρομαχτικό παγκόσμιο δράμα που ζούμε. …”

O συγγραφέας Νίκος Καζαντζάκης, που σεβόταν τον Μουσολίνι, τον Χίτλερ και το φασισμό (σύμφωνα με την παραπάνω συνέντευξή του στην “Καθημερινή” στις 20 Ιουλίου του 1936 αλλά και στα ταξιδιωτικά του γραπτά, αναφέρει για τον Μουσολίνι τον ίδιο πως τον διαπέρασε “ισχυρό ρεύμα” όταν τον είδε στην Ιταλία), ο άνθρωπος που έγινε γνωστός στους πολλούς, με την έντεχνη διασκευή του ρητού “Δεν ελπίζω τίποτε, δεν φοβάμαι τίποτε, είμαι λέφτερος” από τον Δημώνακτα τον Κύπριο (η θέση ζωής αυτή παραδίδεται από τον Λουκιανό στον “Βίο Δημώνακτος”), είναι ένας από τους πολλούς που θαυμάζουμε ως τοτέμ χωρίς ποτέ να τους έχουμε διαβάσει.

Ο Καζαντζάκης που χαιρέτισε δημόσια τον “Ελευθερωτή Σοβιετικό Στρατό” κατά την είσοδο του στη Βουδαπέστη το 1956 όπου οι Ρώσοι κατέσφαξαν τους εξεγερμένους κατά της ΕΣΣΔ Ούγγρους – γεγονός που του εξασφάλισε την δια παντός υποστήριξη της παγκόσμιας Αριστεράς – ο άνθρωπος που έδωσε ο ίδιος εντολή, να μεταφραστεί το έργο του σε ξένες γλώσσες (Το 1947 διορίστηκε στην UNESCO με αποστολή την προώθηση μεταφράσεων κλασικών λογοτεχνικών έργων), κι έτσι έγινε “παγκόσμια μεταφρασμένος”, έγινε μύθος από όσους δεν τον διαβάζουν αλλά τον θαυμάζουν όπως τόσους και τόσους άλλους σε αυτόν τον τόπο.

Από το 2010 που μπήκαμε στο μνημόνιο όσο φτωχαίνουμε ως χώρα τόσο πληθαίνει το λιβάνισμα στα τοτέμ. Το νου σας.