Γειά σου αθάνατε Ψαρονίκο!!!

Ο Νίκος Ξυλούρης έφυγε νωρίς και το κενό του δεν καλύφθηκε ποτέ

Κωστής Μουδάτσος
Κωστής Μουδάτσος

Περνούν οι χρόνοι κι οι καιροί που έφυγε από κοντά μας ο Νίκος Ξυλούρης , στις 8 Φεβρουαρίου του 1980 κι όμως το έργο του μοιάζει σαν το παλιό κρασί. Τα τραγούδια του αρμηνεύουν να αγαπούμε τη γης, τα νερά, τον αέρα, τις κοπελιές, να στήνομε χορό για να ξεστουμπώνει ο νους.

Ο Ψαρονίκος γεννήθηκε στα Ανώγεια και μεγάλωσε στον κόσμο της φτώχιας, της ταλαιπωρίας, αλλά και της παρέας. Έμαθε να είναι ειλικρινής , έντιμος, λιτός και πραχτικός. Τον δίδαξε η ίδια η ζωή, πως οι λαϊκοί ανθρώποι για να ζήσουν φυτεύουν, σκάβουν, βγάνουν πηγάδια, βόσκουν οζά και τυροκομούν αλλά μαθαίνουν και να τραγουδούν, να χορεύουν, να παίζουν λύρα ή λαούτα ή να διαβάζουν τον Ερωτόκριτο και να στελιώνουν μαντινάδες. Είναι ο τραγουδιστής και ο λυράρης που μοιάζει με το μυρωμένο λιβάδι, για να στήνουν τρελό χορό οι αισθήσεις. Είναι εκείνος που ξαναέβαλε την εξορισμένη λύρα στο Ηράκλειο, που πήρε την λαϊκή μουσική της Κρήτης κι έκαμε ένα ολόκληρο λαό να την τραγουδάει , είναι αυτός που την έκανε γνωστή μέχρι τα πέρατα της οικουμένης.

Είναι ο τραγουδιστής που ξαναέδωσε ζωή, κύρος και αξία στα ριζίτικα . Με τη φωνή του, το «Πότε θα κάνει ξαστεριά», έγινε σύμβολο όλων των ελλήνων και των ελεύθερων αγωνιζομένων ανθρώπων.
Μόνιμος συνεργάτης του Νίκου ήταν ο αδερφός του ο Γιάννης Ξυλούρης. Δεν χώρισαν ποτέ, παρά μόνο όταν ο Νίκος έφυγε από «αυτό τον κόσμο τον καλό». Ο Ψαρογιάννης λέει ότι, «ο Ψαρονίκος ήταν χαρισματική προσωπικότητα. Η λύρα και η φωνή του εκφράζανε όλα τα συναισθήματα . Ήταν επικοινωνιακός χαρακτήρας που τραβούσε την προσοχή του κόσμου. Έπαιζε και τραγουδούσε με νεύρο και άνεση, λέγοντας κάθε φορά με διαφορετικό τρόπο τα τραγούδια, ενώ πρόσθετε συνεχώς νέα ευρήματα. Με τους μουσικούς και το κοινό είχε συνεχή επικοινωνία, πετυχαίνοντας να δημιουργεί κατανυχτική ατμόσφαιρα».

Σαν λαϊκός καλλιτέχνης πρωτοστάτησε στα μουσικά κινήματα ανεβάζοντας ψηλά την μουσική της Κρήτης. Συνδύασε το φως του νησιού με παντρέματα από άλλες παραδόσεις και τη σύγχρονη μουσική. Ρουφώντας το κρασί της τέχνης του, ο νους ξεθρασεύει, συμπαίνοντας συνεχώς τη φωτιά, για να βγάνει κι άλλες φλόγες που θα φουντώνουν πάλι τα όνειρα και τις ελπίδες.
Μέχρι το 1978 η κρατική τηλεόραση και το ραδιόφωνο τον είχαν κομμένο. Οι βουλευτές του νησιού αναγκάστηκαν να κάνουν επερώτηση στη Βουλή. Ο Λαϊκός τροβαδούρος γελούσε λέγοντας «..Τι έκανα; Τραγούδια είπα!»

Κι όταν έφυγε από αυτόν τον κόσμο τον καλό, οι εταιρείες κατάστρεφαν τις μήτρες των τραγουδιών του. Κι όμως και σήμερα παραμένει το παράδειγμα του ποιοτικού καλλιτέχνη, που τα έργα του έχουν υψηλές πωλήσεις.

Όταν το 1972, κέρδισε με την ερμηνεία του, στα ριζίτικα τραγούδια, το περίφημο βραβείο grand prix du disque της ACADEMIE CHARLES CROS της Γαλλίας, οι έλληνες ειδήμονες δεν δώσανε ιδιαίτερη προσοχή.

Ο Νίκος Ξυλούρης έφυγε νωρίς και το κενό του δεν καλύφθηκε ποτέ. Εάν ζούσε ακόμη κάποια χρόνια, το ελληνικό τραγούδι και η κρητική μουσική θα είχαν ωφεληθεί πολλά. Είναι γνωστό ότι κορυφαίοι συνθέτες επιθυμούσαν να συνεργαστούν μαζί του, αλλά επίσης είναι γνωστά και τα όνειρα που έκανε ο ίδιος. Αντιπροσώπευε τον πολιτισμό της χαράς, του έρωτα και της επανάστασης αλλά και της ευαισθησίας απέναντι στην φύση. Πάντα είχε στο νου του την επιστροφή στις κορφές του Ψηλορείτη γιατί δεν άντεχε τις καταθλιπτικές και μανιώδεις συμπεριφορές, για όλο και περισσότερα χρήματα, της λαίμαργης βιομηχανίας των φτηνοδιασκεδαστών και της ψευτοκουλτούρας.