Απολίτιστοι χώροι πολιτισμού στο Ηράκλειο (μέρος 1ο)

Ο Θεατρικός Σταθμός Ηρακλείου

Οδυσσέας Γραμματικάκης
Οδυσσέας Γραμματικάκης

Είναι γνωστό πως το Ηράκλειο είναι πια ένας από τους πιο πλούσιους Δήμους της Ελλάδας. Σύμφωνα με τον ισολογισμό του 2016 τα καθαρά έσοδά του ανέρχονται περίπου στα 10 εκατομμύρια ευρώ, και τα ταμειακά του διαθέσιμα στα περίπου 40 εκατομμύρια ευρώ. Πρόβλημα οικονομικό λοιπόν δεν υπάρχει, και η δημοτική αρχή έχει εκφράσει ουκ ολίγες φορές τη θέλησή της να στηρίξει τον πολιτισμό ως κομβικό σημείο για την ανάπτυξη της πόλης.

Κι όμως στο Ηράκλειο ο σύγχρονος πολιτισμός στην καθημερινότητα είναι λιγοστός, και αρκετός απ’αυτόν κρυμμένος σαν το ποντίκι σε τρύπες, και πρέπει να πασχίσεις για να τον ξετρυπώσεις. Και δεν είναι ότι καλλιτέχνες δεν υπάρχουν: υπάρχουν πάμπολλοι, καλοί και κακοί, ερασιτέχνες και επαγγελματίες. Και ολοένα αυξάνονται, όχι μόνο χάρις στην άνοδο του τουρισμού και την πτώση στις τιμές των ενοικίων, αλλά και χάρις στις προσπάθειες κάποιων ιδιωτών, που, για παράδειγμα, οργανώνουν art residencies, ή προσφέρουν τον χρόνο και τον χώρο τους αφιλοκερδώς για να διοργανώσουν εκδηλώσεις. Εκτός λοιπόν αν υποθέσουμε πως το Ηράκλειο πρωτοτυπεί παγκόσμια έχοντας καλλιτέχνες που δεν επιθυμούν να δείξουν τη δουλειά τους στο κοινό, την αιτία για την κάποτε ηχηρή απουσία τους θα πρέπει να την αναζητήσουμε αλλού.

Γιατί το Ηράκλειο είναι μια πόλη που, εκτός από κάποιους υπαίθριους, δεν διαθέτει ούτε έναν στοιχειωδώς αξιοπρεπή, προσβάσιμο στους καλλιτέχνες, δημοτικό χώρο πολιτισμού. Και μιλάω για όλα τα είδη σύγχρονου πολιτισμού: δεν έχει ούτε θέατρο, ούτε αίθουσα για μεγάλες συναυλίες, ούτε χώρο για εκθέσεις με σωστές προδιαγραφές. Αντί αυτών, έχει φορτωθεί ένα θηριώδες συνεδριακό τερατούργημα μετά εκκλησίας, που κατ’επίφασιν, και σχεδόν αντανακλαστικά πια, για να χρυσώνουμε τρόπον τινά το χάπι, επιμένουμε να αποκαλούμε πολιτιστικό κέντρο. Στη μικρή αυτή σειρά κειμένων που θα δημοσιευτεί τις επόμενες μέρες, δε θα πω κάτι που δεν έχει, εν μέρει έστω, ειπωθεί και στο παρελθόν, θα επιχειρήσω ωστόσο μια σύνοψη, μαζί με κάποιες προτάσεις.

Ο Θεατρικός Σταθμός

Αφορμή για τις σκέψεις αυτές υπήρξε η πρόσφατη επίσκεψή μου στο παραμελημένο διαμάντι του παραλιακού μετώπου, τον Θεατρικό Σταθμό του Δήμου Ηρακλείου. Επιμένω να τον αποκαλώ διαμάντι, όχι μόνο γιατί είμαι συναισθηματικά δεμένος μαζί του, αφού στα πρώτα χρόνια λειτουργίας του, ως παιδί, έπαιζα εκεί στις σχολικές γιορτές, αλλά γιατί πιστεύω ακόμα πως οι δυνατότητές του παραμένουν έως σήμερα τεράστιες και ανεκμετάλλευτες.

Ο Σάκης Παπαδημητρίου και η Γεωργία Συλλαίου σε παράσταση στον Θεατρικό Σταθμό

Ο Θεατρικός Σταθμός, προτού παραχωρηθεί στον Δήμο, ήταν μία από τις αποθήκες του Λιμενικού Ταμείου Ηρακλείου. Η μελέτη μετατροπής του σε θέατρο που, από σοφία ή από έλλειψη κονδυλίων, ευτυχώς προέβλεπε ήπιες μονάχα επεμβάσεις, ολοκληρώθηκε το 1989. Από τότε, και ιδιαίτερα στις εποχές της ακμής του, φιλοξένησε πληθώρα εκδηλώσεων: ερασιτεχνικά και επαγγελματικά θέατρα, συναυλίες, σχολικές παραστάσεις, ομιλίες, ακόμα και μικρές παραστάσεις χορού. Μπορεί όπως είναι διαμορφωμένος αυτή τη στιγμή να φαντάζει κάπως μικρός, ωστόσο είναι 680 τ.μ. και η χωρητικότητά του, επί του παρόντος, είναι 350 θέσεις, ιδανική σε αναλογία με το μέγεθος της πόλης.

Κι όμως η εικόνα που παρουσιάζει για τους επισκέπτες σήμερα είναι θλιβερή. Παρ’ όλο που οι φιλότιμοι υπάλληλοι της ΔΕΠΤΑΗ διατηρούν το εσωτερικό του σχετικά καθαρό και τακτοποιημένο, η φθορά λόγω του χρόνου και της κακομεταχείρισης που κάποιες φορές έχει υποστεί από τους χρήστες του, είναι παντού εμφανής. Στο πάτωμα της σκηνής, στην κουρτίνα πίσω της, στα παρασκήνια, στο φουαγιέ και τις τουαλέτες. Ο δε εξοπλισμός του, που ούτως ή άλλως είχε αποκτηθεί με πολύ παλιότερες προδιαγραφές, υπολειτουργεί και κάποιες φορές δεν λειτουργεί καθόλου. Τα φώτα της αίθουσας είναι κουραστικά, και οι προβολείς της σκηνής παμπάλαιοι και εξαιρετικά περιορισμένοι σε δυνατότητες. Από τα ηχητικά δε λειτουργεί σχεδόν τίποτα, κι έτσι οι φιλοξενούμενοι αναγκάζονται είτε να νοικιάσουν, είτε να βολευτούν με δυο μικρά ηχεία στο πλάι της σκηνής, που δίνουν στο κοινό την εντύπωση ότι παρακολουθεί τηλεόραση. Τα καθίσματα είναι πλαστικά, άσκημα και άβολα, και η αμφιθεατρικότητα περιορισμένη σε ένα σκαλοπάτι ανά δύο σειρές καθισμάτων. Πρόσβαση ΑμΕΑ δεν υπάρχει, και οι συνάνθρωποί μας με κινητικά προβλήματα αναγκάζονται, ως συνήθως, να βασιστούν στην βοήθεια των υπαλλήλων για να εισέλθουν και να εξέλθουν από την αίθουσα.

Είμαι σίγουρος ότι ξεχνάω αρκετά από τα προβλήματα, η γενική όμως εικόνα είναι νομίζω σαφής. Και, χωρίς να ασχοληθώ καν με θέματα διαχείρισης, νομίζω πως είναι ντροπή ο Δήμος να προτείνει την συγκεκριμένη αίθουσα, στην τωρινή της κατάσταση, σε καλλιτέχνες, ακόμα και ερασιτέχνες, για να παρουσιάσουν τη δουλειά τους. Όχι βέβαια όση ντροπή είναι να προτείνει το συνεδριακό κέντρο, αλλά για αυτό θα μιλήσω σε επόμενο άρθρο.

Μια πρόταση

Όσο θλιβερή και να είναι η εικόνα του σήμερα, ο Θεατρικός Σταθμός δεν χρειάζεται και πολλά πράγματα για να μεταμορφωθεί σε ένα αξιοπρεπές θέατρο. Ούτε μεγαλεπήβολες μελέτες, ούτε αβάσταχτα κόστη, ούτε πρόθυμους, με το αζημίωτο, μεγαλοεργολάβους.

Σε πρώτο στάδιο, πρέπει να εγκατασταθεί νέα, καλύτερη σκηνή, με προδιαγραφές και για χορό, και οι μίζερες κουρτίνες να αντικατασταθούν από καινούριες, ή, ιδανικά, από μαύρους ψευδότοιχους. Να τοποθετηθούν σωστά ηχητικά, με δυνατότητα να καλύπτουν όχι μόνο θεατρικά αλλά και χαμηλής έντασης συναυλίες, και ικανός φωτισμός για τις ανάγκες μιας σύγχρονης παράστασης. Να αντικατασταθούν τα καθίσματα, να βελτιωθεί η αμφιθεατρικότητα, και ο χώρος να γίνει προσβάσιμος σε ΑμΕΑ. Σε δεύτερο στάδιο, μπορούν να γίνουν και ήπιες καλλωπιστικές παρεμβάσεις στο φουαγιέ, τα παρασκήνια, και τον εξωτερικό χώρο, όμως αυτές επείγουν πολύ λιγότερο.

Ας γίνω όμως και λίγο πιο τολμηρός: αφού, μετά τη σκανδαλώδη απόφαση της Περιφέρειας να παραχωρήσει το πιο αξιόλογο κτιριακό συγκρότημα της πόλης, το “Αθηνά”, στα ΚΤΕΛ, αυτά προφανώς θα μετακινηθούν από το λιμάνι, γιατί να μην αποκτηθεί από τον Δήμο και το κτίριό τους, ακριβώς δίπλα στο Σταθμό, και να φτιαχτεί εκεί και ένα δεύτερο θέατρο;

Μία τέτοια λύση, όχι μόνο θα έδινε τη δυνατότητα για περισσότερες παραστάσεις, αλλά θα δημιουργούσε και μία εστία αληθινού πολιτισμού στο παραλιακό μέτωπο της πόλης. Η τοποθεσία άλλωστε είναι ήδη ιδανική, με εύκολο πάρκινγκ και μόλις μια ανάσα από το κέντρο. Και αν ο Δήμος έχει παράλληλα τη βούληση να διατηρήσει τα ενοίκια χαμηλά, ή ιδανικά δωρεάν, και να βοηθήσει τους ενδιαφερόμενους, ώστε να μην έχουν να αντιμετωπίσουν την κάποτε δαιδαλώδη γραφειοκρατία του, είμαι σίγουρος πως μια τέτοια εστία θα αποτελέσει, πολύ σύντομα, πόλο δημιουργικότητας και έλξης για παραστάσεις όχι μόνο από το Ηράκλειο και την Κρήτη, αλλά και από ολόκληρη την Ελλάδα.

Δεν είναι και τόσο δύσκολο.

[Απολίτιστοι χώροι πολιτισμού στο Ηράκλειο, μέρος 2ο: Βασιλική του Αγίου Μάρκου]

[Απολίτιστοι χώροι πολιτισμού στο Ηράκλειο, μέρος 3ο: το συνεδριακό κέντρο]

Comments

  1. Ioannis kouvidis    

    Μακάρι να ακυρωνόταν και η μελέτη για το νέο δικαστικό Μέγαρο! Γενικά η παραλιακή λεωφόρος θα έπρεπε να δωθει στους πολίτες με όσο περισσότερο χώρο πρασίνου και πολιτισμό γίνεται!

Τα σχόλια είναι απενεργοποιημένα.