Άνθρωπος και μηχανές, ίσως είναι η ώρα να βρεθεί μια χρυσή τομή μεταξύ δημιουργού και δημιουργήματος

Γιάννης Ζωγραφάκης
Γιάννης Ζωγραφάκης

Αφορμή για την συγγραφή αυτού του άρθρου, ήταν η ανάγνωση του βιβλίου «The Ariston Codex» και η συζήτηση που έκανα πριν μερικές μέρες με τον συγγραφέα του βιβλίου Γιάννη Στεργή, εγκληματολόγο με μεταπτυχιακό στην επιστήμη της κυβερνητικής, ιδρυτή του δικτύου ελαιώνων τα οποία είναι κέντρα εκπαίδευσης δεξιοτήτων και εισηγητή τις ιδέας της τεχνολογικής ανεργίας την οποία αναλύει μέσα στο βιβλίο του.

Αυτή η τελευταία ήταν η εναρκτήρια ιδέα που με παρακίνησε για το παρόν άρθρο.

Η τεχνολογική εξέλιξη των τελευταίων δύο αιώνων είναι δυσανάλογα μεγάλη με την εξέλιξη των προηγούμενων αιώνων, εκτός ίσως της Αλεξανδρινής περιόδου όπου τότε θα μπορούσε να γίνει η βιομηχανική επανάσταση, αν και για διάφορους λόγους, κυρίως πολιτικούς αλλά και ιστορικούς δεν κατέστει αυτό δυνατόν.

Ο άνθρωπος έχει επινοήσει χιλιάδες μηχανές οι οποίες εξυπηρετούν το μεγαλύτερο φάσμα των εργασιών που κάνει και η τεχνολογία κατά μια έννοια έχει γίνει η προέκταση των χεριών αλλά και του μυαλού του εφόσον η ηλεκτρονική εποχή που έχει μπει για τα καλά και στην καθημερινότητα μας βοηθά σε αυτόν τον σκοπό.

Παρόλα αυτά η κάθε τεχνολογική εξέλιξη που υπάρχει, αντικαθιστά μια ανθρώπινη δραστηριότητα με μια μηχανική δραστηριότητα και έτσι πολλές φορές, όπως αναφέρει ο καλός μου φίλος  Γιάννης Στεργής, ο οποίος εδώ και πολλά χρόνια ασχολείται με το αντικείμενο αυτό. Η ανθρωπότητα έχει περιέλθει σε τεχνολογική ανεργία εφόσον η δραστηριότητα των ανθρώπων σε πολλούς τομείς αντικαθίσταται πιο φθηνά και πιο αποτελεσματικά από τις μηχανές.

Αυτή η συζήτηση που είχαμε ανοίξει πριν μερικές μέρες, αλλά και το βιβλίο του, μου έδωσε την ευκαιρία να συγκεντρώσω κάπως την σκέψη μου σε αυτό το θέμα και να προσπαθήσω να απαντήσω στο ερώτημα  αν είναι εφικτή η συνύπαρξη των μηχανών με εμάς, ειδικά σε έναν κόσμο που σε λίγο οι μηχανές θα αρχίσουν να ανταγωνίζονται των άνθρωπο και όχι να τον βοηθούν.

Ακόμα και σήμερα ο άνθρωπος καλείται να βρει νέους τρόπους να γίνει ο ίδιος παραγωγικός, εφόσον σε πολλούς τομείς αντικαθίσταται από τις μηχανές και τουλάχιστον για ένα διάστημα να είναι απαραίτητος, μέχρι η τεχνολογία να προχωρήσει ακόμα περισσότερο.

Στο θέμα, στην συλλογιστική που συζητήθηκε πάνω σε αυτό, αλλά και στην ηθική του προβλήματος, θα επανέλθω και σε άλλο άρθρο διότι το θέμα ως υπόθεση εργασίας, τουλάχιστον για εμένα, έχει τεράστιο ενδιαφέρον αλλά θα ξεφύγει σε όγκο και σε περιεχόμενο αν συνεχίσω εδώ.

Ο άνθρωπος λοιπόν, ως ένα λειτουργικό ον, για πόσο ακόμα θα μπορεί να υφίσταται εφόσον τα δημιουργήματα του, οι μηχανές, τείνουν ολοένα και περισσότερο να αντικαθιστούν τις δικές του δράσεις;.

Πριν από δυο αιώνες υπήρχαν πολλοί περισσότεροι εργάτες από ότι σήμερα, οι οποίοι έχουν αντικατασταθεί σε πολύ μεγάλο βαθμό από ρομπότ και άλλου είδους μηχανήματα.

Ως εκ τούτου ο άνθρωπος στράφηκε σε άλλου είδους δραστηριότητες στις οποίες είναι ακόμα απαραίτητος, όμως αν συνεχίσει με αυτούς τους ραγδαίους ρυθμούς η τεχνολογική πρόοδος, στο τέλος τα μηχανικά παιδιά του θα είναι ικανά να τον αντικαταστήσουν σε όλο το φάσμα των εργασιών και ενεργειών του. Και τότε τι θα γίνει;

Αυτό το μέλλον μπορεί να φαντάζει σαν αποκύημα μιας νοσηρής επιστημονικής φαντασίας, ή σαν χολιγουντιανό σενάριο τύπου Matrix και ίσως να είναι έτσι, ίσως όμως να μην είμαστε τόσο μακριά από μια τέτοια πραγματικότητα.

Ήδη μπορεί να γίνει μια διαπίστωση πάνω στο θέμα, εφόσον οι νέες γενιές παιδιών, εξαιτίας των τόσων τεχνολογικών ευκολιών που υπάρχουν δεν μπορούν να βιδώσουν στην κυριολεξία ούτε μια βίδα, εκτός αν δουλεύουν σε εργασίες ανάλογες.

Επίσης ο περισσότερος κόσμος που έχει μετακινηθεί σε δουλειές γραφείων σε σχέση με τους ανθρώπους που ζούσαν πριν από 50 χρόνια και λίγότερα, είναι σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό νωθρός σωματικά.

Όλα αυτά είναι σημεία της εποχής μας και δεν είναι άσχετα με την τεχνολογική εξέλιξή της.

Ίσως λοιπόν κάποια στιγμή θα πρέπει να μπουν κάποια όρια σε αυτό, ούτως ώστε να κρατηθούν κάποιες ισορροπίες μεταξύ των μηχανών και των ανθρώπων, να βρεθεί μια χρυσή τομή στον συσχετισμό μας γιατί αν τα δημιουργήματα μας, από βοηθητικά στις ανθρώπινες δραστηριότητες ή και απαραίτητα σε πολλές από αυτές, γίνουν αυτόνομα, τότε ο άνθρωπος σαν είδος θα πάψει να είναι απαραίτητος. Και ο,τι σε αυτόν τον κόσμο δεν είναι απαραίτητο ή έχει βρεθεί κάτι άλλο που το αντικαθιστά καλύτερα, τότε το προηγούμενο είδος καταργείται.

Μπορεί άραγε να γίνει αυτό; Έχουμε αν θέλετε το ηθικό δικαίωμα να ανακόψουμε την εξέλιξη των μηχανών, δηλαδή των δημιουργημάτων μας, ώστε να συνεχίσουμε να είμαστε απαραίτητοι στον κόσμο; Μπορούμε να το κάνουμε ή σε λίγο θα πρέπει να δώσουμε αγώνα ώστε να υπερβούμε τις μηχανές, δηλαδή τα δημιουργήματα που εμείς φτιάξαμε για να μας διευκολύνουν στην ζωή μας;

Νομίζω ότι ούτε το δικαίωμα έχουμε αλλά ούτε και μπορούμε να ανακόψουμε την εξέλιξη. Ως όντα είμαστε φτιαγμένοι στην πορεία του χρόνου να δημιουργούμε, οπότε ίσως κάποια στιγμή, έρθει εκείνη η εποχή που θα πρέπει να βρούμε νέους τρόπους για να γίνουμε απαραίτητοι ή χρήσιμοι σαν είδος.

Αν πρέπει να ποντάρω σε κάποιον από τα δύο, στις μηχανές ή στον άνθρωπο, θα ποντάρω στις μηχανές, και αυτό γιατί η τεχνολογική εξέλιξη είναι πολύ πιο γρήγορη από την βιολογική, με αποτέλεσμα σε πολύ μικρότερο χρονικό διάστημα, οι μηχανές να κάνουν πολύ μεγαλύτερα άλματα προόδου από ότι ο βιολογικός άνθρωπος.

Ίσως η λύση σε αυτόν τον αγώνα θα είναι να χρησιμοποιήσουμε πάλι την τεχνολογία για να εξελιχθούμε παρακάμπτοντας το πρόβλημα του χρόνου που χρειάζεται μια βιολογική μορφή για να μεταλλαχθεί, όμως όπως και να το κάνουμε, η πορεία που αυτή την στιγμή έχει πάρει η συνθήκη, δημιουργεί τις προϋποθέσεις για ένα πολύ διαφορετικό μέλλον από ότι είναι το παρόν μας.

Φυσικά μπορούμε να κοιμόμαστε ήσυχοι για τα επόμενα βράδια διότι αυτό θα χρειαστεί αρκετά χρόνια για να συμβεί, όμως ίσως από τώρα θα πρέπει να αρχίσουμε να σκεφτόμαστε κάπως τα όρια μας αλλά και τις δημιουργικές δυνατότητες που έχουμε, οι οποίες πιθανώς μπορούν να μας ξεπεράσουν, χωρίς καν να το καταλάβουμε.

Comments

  1. Oraia ta lete re    

    > Μπορεί άραγε να γίνει αυτό;

    Άνετα.

    > Νομίζω ότι ούτε το δικαίωμα έχουμε αλλά ούτε και μπορούμε να ανακόψουμε την εξέλιξη.

    Και να είχαμε το δικαίωμα, δεν μπορεί να γίνει. Άπαξ και υπάρχει η δυνατότητα να γίνει κάτι, κάποιος θα βρεθεί να αγνοήσει τις προειδοποιήσεις και τις απαγορεύσεις και θα το κάνει εν κρυπτώ.

    > Φυσικά μπορούμε να κοιμόμαστε ήσυχοι για τα επόμενα βράδια διότι αυτό θα χρειαστεί αρκετά χρόνια για να συμβεί

    Όπου αρκετά εσείς ίσως φαντάζεστε αρκετές δεκαετίες και οτι ίσως εσείς και τα παιδιά σας δεν προλάβουν την πλήρη εξέλιξη του προβλήματος. Όμως αυτό το πρόβλημα θα έρθει μπροστά μας πολύ πιο σύντομα απ’οσο φανταζόμαστε οι περισσότεροι.

    Σε εσάς νομίζω ανέφερα πριν από κανένα μήνα την περίπτωση του AlphasGoZero που αυτο-εκπαιδεύτηκε ΧΩΡΙΣ κανένα ανθρώπινο input στα δεδομένα εκπαίδευσης και αποδείχθηκε οτι ήτανε κατά πολύ ανώτερο από το ίδιο σύστημα τεχνητής νοημοσύνης όταν είχε εκπαιδευθεί από δεδομένα εκπαίδευσης που προερχόταν από ανθρώπους.

    Αν αυτό γενικευθεί και αποδειχθεί οτι στην μέση περίπτωση τα ανθρώπινα δεδομένα πιο πολύ πρόβλημα προκαλούν στην τεχνητή νοημοσύνη, παρά καλό, τότε το πανηγύρι θα αρχίσει πολύ πιο σύντομα από ότι φαντάζεται κανείς 🙂

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνσή σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *